Για πολλούς γονείς, μία από τις πιο σημαντικές και την ίδια ώρα «ανησυχητικές» πτυχές της ανάπτυξης είναι ο λόγος. Άλλωστε, δεν είναι λίγες οι φορές που μια σύγκριση μ’ άλλα παιδιά της ίδιας ηλικίας γεννά ερωτήματα: «Μιλάει λίγο…», «δεν σχηματίζει φράσεις ακόμη», «λέει τα δικά του». Παρόλα αυτά, η ανάπτυξη του λόγου δεν ακολουθεί αυστηρά ίδιο ρυθμό σ’ όλα τα παιδιά.
Σύμφωνα με παιδιατρικούς και λογοθεραπευτικούς οργανισμούς, όπως είναι η American Speech-Language-Hearing Association – ASHA, η γλωσσική ανάπτυξη έχει ένα ευρύ φυσιολογικό φάσμα και επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως η έκθεση σε ομιλία, το οικογενειακό περιβάλλον και η ατομική ωρίμανση του παιδιού.
Ποια είναι τα «ορόσημα» του λόγου;
Σε γενικές γραμμές, σύμφωνα με την CDC – Developmental Milestones, μέχρι περίπου τα 2 χρόνια τα παιδιά αναμένεται να χρησιμοποιούν απλές λέξεις και να αρχίζουν να συνδυάζουν δύο λέξεις μαζί. Μέχρι τα 3 έτη, συνήθως σχηματίζουν μικρές προτάσεις και γίνονται κατανοητά σε μεγάλο βαθμό από άτομα εκτός οικογένειας. Ωστόσο, αυτές οι ηλικίες λειτουργούν ως ενδεικτικά αναπτυξιακά ορόσημα και όχι ως αυστηρά όρια.
Πότε χρειάζεται προσοχή;
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι υπάρχει λόγος περαιτέρω αξιολόγησης όταν:
- Το παιδί δεν χρησιμοποιεί λέξεις γύρω στα 18-24 μήνες
- Δεν σχηματίζει απλές φράσεις μέχρι τα 3 έτη
- Η ομιλία του δεν γίνεται σταδιακά πιο κατανοητή μετά τα 3-4 χρόνια
- Δεν φαίνεται να κατανοεί απλές οδηγίες
- Υπάρχει απώλεια ήδη κεκτημένων γλωσσικών δεξιοτήτων
Δεν είναι πάντα «καθυστέρηση»…
Έρευνα του Harvard Center on the Developing Child δείχνει το γλωσσικό περιβάλλον παίζει καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη της ομιλίας και πως η αργή ανάπτυξη του λόγου δεν σημαίνει απαραίτητα πρόβλημα. Ορισμένα παιδιά απλώς χρειάζονται περισσότερο χρόνο, ιδιαίτερα όταν υπάρχει:
- Διγλωσσία στο σπίτι
- Περιορισμένη λεκτική αλληλεπίδραση
- Έντονη χρήση οθονών αντί για ζωντανή επικοινωνία
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς;
Η καθημερινή επικοινωνία είναι το «κλειδί». Το να μιλάμε στο παιδί, να περιγράφουμε πράξεις, να διαβάζουμε βιβλία και να ενθαρρύνουμε την απλή λεκτική έκφραση βοηθά σημαντικά στην ανάπτυξη του λόγου.
Οι ειδικοί συμφωνούν ότι η έγκαιρη παρατήρηση και η υποστήριξη – όχι η πίεση – είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος ενίσχυσης της γλωσσικής ανάπτυξης.
Γράφει η Χριστίνα Γεωργίου
