Το παιδί κάθεται ήρεμο στον καναπέ, βλέπει το αγαπημένο του βίντεο ή παίζει ένα παιχνίδι στο tablet.
Του λες ότι ο χρόνος τελείωσε.
Παίρνεις τη συσκευή από τα χέρια του και μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα η ηρεμία μπορεί να μετατραπεί σε κλάματα, φωνές ή ένα μεγάλο ξέσπασμα.
Για πολλούς γονείς η αντίδραση φαίνεται υπερβολική.
Όμως το να δυσκολεύεται ένα μικρό παιδί να σταματήσει μια δραστηριότητα στην οθόνη δεν σημαίνει αυτομάτως ότι είναι «κακομαθημένο» ή ότι έχει εθιστεί στο tablet.
Γιατί είναι τόσο δύσκολο να σταματήσει;
Οι ψηφιακές δραστηριότητες είναι σχεδιασμένες ώστε να κρατούν την προσοχή.
Ένα παιχνίδι μπορεί να προσφέρει συνεχώς νέες εικόνες, ήχους και ανταμοιβές, ενώ τα βίντεο μπορούν να συνεχίζονται το ένα μετά το άλλο.
Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής επισημαίνει ότι, όπως και οι ενήλικες, έτσι και τα παιδιά μπορεί να δυσκολεύονται να σταματήσουν κάτι που τους προκαλεί ευχαρίστηση. Όταν αυτή η δραστηριότητα διακόπτεται, μπορεί να εμφανιστούν εκνευρισμός, απογοήτευση και αντίσταση.
Το πρόβλημα μπορεί να είναι η απότομη μετάβαση
Για έναν ενήλικα, το «κλείσε το tablet και έλα να φάμε» ακούγεται απλό.
Για ένα μικρό παιδί όμως σημαίνει ότι πρέπει μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα να αφήσει κάτι πολύ ενδιαφέρον και να μεταφέρει την προσοχή του σε μια εντελώς διαφορετική δραστηριότητα.
Τα νήπια και τα παιδιά προσχολικής ηλικίας εξακολουθούν να μαθαίνουν πώς να διαχειρίζονται έντονα συναισθήματα, απογοήτευση και αλλαγές. Τα tantrums είναι συνηθισμένα σε αυτές τις ηλικίες και μπορεί να εμφανίζονται όταν το παιδί αισθάνεται ότι έχει κατακλυστεί από τα συναισθήματά του.
Γι’ αυτό το ξαφνικό τέλος της οθόνης μπορεί να λειτουργήσει ως πυροδότης.
Και υπάρχει ακόμη ένας παράγοντας
Μερικές φορές το tablet δεν χρησιμοποιείται μόνο για διασκέδαση.
Μπορεί να έχει γίνει ο τρόπος με τον οποίο το παιδί αντιμετωπίζει την ανία, την κούραση ή τη δυσαρέσκεια.
Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής αναφέρει ότι όταν η οθόνη χρησιμοποιείται ως μέσο αποφυγής δυσάρεστων συναισθημάτων, αυτά μπορεί να επανέλθουν όταν η συσκευή απομακρυνθεί.
Και επειδή ένα μικρό παιδί δεν διαθέτει ακόμη τις ίδιες δεξιότητες αυτορρύθμισης με έναν ενήλικα, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ένα έντονο ξέσπασμα.
Να του το παίρνουμε λοιπόν ξαφνικά;
Όποτε είναι δυνατόν, μια μικρή προειδοποίηση πριν τελειώσει ο χρόνος της οθόνης μπορεί να κάνει τη μετάβαση πιο προβλέψιμη.
Για παράδειγμα:
«Σε πέντε λεπτά κλείνουμε το tablet.»
Ένα χρονόμετρο ή οι ενσωματωμένες ρυθμίσεις χρόνου της συσκευής μπορούν επίσης να βοηθήσουν. Η AAP προτείνει στους γονείς να χρησιμοποιούν τέτοιες υπενθυμίσεις και να έχουν συμφωνήσει τα όρια πριν ξεκινήσει η χρήση της συσκευής.
Και αν αρχίσει να φωνάζει;
Εκείνη τη στιγμή οι μεγάλες εξηγήσεις συνήθως δεν βοηθούν.
Όταν ένα παιδί βρίσκεται ήδη σε έντονο ξέσπασμα, είναι δύσκολο να επεξεργαστεί λογικά μια διάλεξη για το γιατί «δεν κάνει να βλέπουμε πολλή οθόνη».
Η AAP προτείνει στον γονιό να παραμένει ήρεμος, να χρησιμοποιεί λίγα λόγια και να διατηρεί το όριο που είχε ήδη θέσει.
Ένα απλό:
«Ξέρω ότι θέλεις κι άλλο. Ο χρόνος τελείωσε.»
μπορεί να είναι αρκετό.
Πότε αξίζει να το προσέξουμε περισσότερο;
Ένα περιστασιακό ξέσπασμα όταν κλείνει το tablet δεν σημαίνει από μόνο του ότι υπάρχει σοβαρό πρόβλημα.
Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής, ωστόσο, συμβουλεύει τους γονείς να συζητήσουν με τον παιδίατρο όταν οι έντονες αντιδράσεις συμβαίνουν σχεδόν κάθε φορά που σταματά η οθόνη ή όταν η χρήση της τεχνολογίας φαίνεται να επηρεάζει σημαντικά τον ύπνο, το φαγητό, τις κοινωνικές δραστηριότητες ή την ικανότητα του παιδιού να διαχειρίζεται την ανία χωρίς συσκευή.
Η λύση δεν είναι μόνο «λιγότερο tablet»
Σημασία έχει και το τι υπάρχει στη θέση της οθόνης.
Παιχνίδι, κίνηση, βιβλία, συζήτηση και χρόνος με τους γονείς αποτελούν σημαντικά κομμάτια της καθημερινότητας ενός μικρού παιδιού.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συνιστά για τα παιδιά κάτω των 5 ετών να περιορίζεται ο καθιστικός χρόνος μπροστά σε οθόνες και να δίνεται περισσότερος χρόνος σε σωματική δραστηριότητα, παιχνίδι και επαρκή ύπνο. Για παιδιά 2 ετών και για παιδιά 3-4 ετών, ο WHO αναφέρει έως μία ώρα καθιστικής χρήσης οθόνης ημερησίως, με λιγότερο χρόνο να θεωρείται προτιμότερος.
Την επόμενη φορά που θα γίνει το ξέσπασμα…
Μπορεί να μην είναι μια μάχη για το ποιος θα «κερδίσει».
Για το παιδί μπορεί απλώς να είναι μια πολύ δύσκολη μετάβαση από κάτι εξαιρετικά ενδιαφέρον σε κάτι λιγότερο συναρπαστικό.
Το όριο εξακολουθεί να χρειάζεται.
Αλλά όταν ο γονιός καταλάβει γιατί συμβαίνει η αντίδραση, είναι πολύ πιο εύκολο να αντιμετωπίσει τη στιγμή με ψυχραιμία, συνέπεια και χωρίς να μετατραπεί το tablet σε καθημερινό πεδίο μάχης.
