ΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
Οταν ένα παιδί επαναλαμβάνει έναν ήχο ή κολλά σε μια λέξη, ο ενήλικας μπορεί από βιασύνη να τη συμπληρώσει. Η βοήθεια που χρειάζεται, όμως, είναι συχνά χρόνος για να ολοκληρώσει μόνο του αυτό που θέλει να πει.
Ο τραυλισμός αφορά τη ροή της ομιλίας. Μπορεί να εμφανίζεται με επαναλήψεις, παρατάσεις ήχων ή μπλοκαρίσματα. Δεν αποτελεί μέτρο της νοημοσύνης του παιδιού και δεν σημαίνει ότι δεν γνωρίζει την απάντηση.
Λιγότερη πίεση στη συζήτηση
Η επικοινωνία γίνεται ευκολότερη όταν οι ενήλικες μιλούν ήρεμα, ακούν χωρίς διακοπές και δίνουν σειρά σε κάθε μέλος της οικογένειας. Η προτροπή να μιλήσει «σωστά» ή «πιο αργά» μπορεί να μεταφέρει την προσοχή από αυτό που λέει στο πώς το λέει.
Ενα ενδεικτικό παράδειγμα είναι η επιστροφή από το σχολείο. Αν όλοι ρωτούν μαζί τι έγινε και κάποιος βιάζεται να διορθώσει κάθε δυσκολία, το παιδί προσπαθεί να προλάβει τη συζήτηση. Μία ερώτηση και αρκετός χρόνος για την απάντηση δημιουργούν διαφορετικές συνθήκες επικοινωνίας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο γονιός προκάλεσε τον τραυλισμό. Οι αλλαγές στον τρόπο συζήτησης είναι μορφή υποστήριξης, όχι αναζήτηση ευθύνης μέσα στην οικογένεια.
Πότε ζητάμε αξιολόγηση
Αν οι γονείς ανησυχούν για την ομιλία, μπορούν να ζητήσουν αξιολόγηση χωρίς να περιμένουν να φτάσει το παιδί σε συγκεκριμένη σχολική τάξη. Ιδιαίτερη σημασία έχει αν η δυσκολία επιμένει ή αυξάνεται, αν το παιδί πιέζεται για να μιλήσει ή αρχίζει να αποφεύγει λέξεις και περιστάσεις.
Ο λογοθεραπευτής εξετάζει τη συνολική εικόνα και συζητά την προσέγγιση με την οικογένεια. Σε μικρότερες ηλικίες μπορεί να δουλέψει αρχικά με τον τρόπο επικοινωνίας και το περιβάλλον. Σε άλλες περιπτώσεις χρειάζεται πιο άμεση παρέμβαση, προσαρμοσμένη στο παιδί.
Χώρος και στην τάξη
Η συνεργασία με τον εκπαιδευτικό επιτρέπει να συμφωνηθεί πώς θα συμμετέχει το παιδί χωρίς να εκτίθεται ή να αποκλείεται. Η δυσκολία στην προφορική απάντηση δεν σημαίνει ότι πρέπει να πάψει να έχει λόγο στην τάξη.
Στην πορεία μετρά και το πώς αισθάνεται όταν μιλά. Η υποστήριξη δεν περιορίζεται στην καταμέτρηση επαναλήψεων: περιλαμβάνει την αυτοπεποίθηση, την άνεση και τη δυνατότητα να εκφράζει όσα σκέφτεται χωρίς να περιμένει ότι κάποιος θα μιλήσει στη θέση του.
Η δυσκολία δεν είναι ίδια κάθε μέρα
Η ροή της ομιλίας μπορεί να μεταβάλλεται ανάλογα με την περίσταση. Ενα παιδί ίσως μιλά πιο άνετα όταν παίζει και δυσκολεύεται όταν πρέπει να απαντήσει βιαστικά. Η διαφορά δεν σημαίνει ότι μπορεί να ελέγξει τον τραυλισμό όποτε του ζητηθεί.
Χρήσιμο είναι ο ενήλικας να παρατηρεί πότε το παιδί φαίνεται να αποφεύγει μια συζήτηση, όχι να ελέγχει διαρκώς αν επανέλαβε μια συλλαβή. Αν αλλάζει τη λέξη που ήθελε να πει ή σταματά να σηκώνει το χέρι, χρειάζεται να ακουστεί και η δική του εμπειρία.
Συμφωνίες που γίνονται μαζί του
Στη σχολική ηλικία, το παιδί μπορεί να συμμετέχει στη συζήτηση για το τι το διευκολύνει. Αλλο παιδί θέλει περισσότερο χρόνο για μια προφορική απάντηση και άλλο δυσκολεύεται όταν κάποιος ενήλικας σχολιάζει τη δυσκολία του μπροστά στην τάξη.
Η συνεργασία οικογένειας, σχολείου και λογοθεραπευτή βοηθά να μην εφαρμόζονται αντικρουόμενες οδηγίες. Δεν χρειάζεται να μεταφέρεται κάθε θεραπευτική δραστηριότητα σε κάθε συζήτηση στο σπίτι. Το παιδί εξακολουθεί να χρειάζεται αυθόρμητη επικοινωνία, χιούμορ και αφήγηση, χωρίς κάθε πρόταση να αξιολογείται. Η δυνατότητα να ακουστεί το μήνυμά του είναι κεντρικό μέρος της υποστήριξης.
