Η απόσπαση προσοχής μπορεί να έχει και τα θετικά της, αφού ενδεχομένως να βοηθά τα παιδιά να εξερευνούν τον κόσμο πιο ανοιχτά, σύμφωνα με έρευνα.
Ένα παιδί που μέσα σε λίγα λεπτά αφήνει ένα παζλ, πιάνει ένα βιβλίο και στη συνέχεια σταματά για να παρατηρήσει ένα έντομο στο περβάζι μπορεί να φαίνεται ότι δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί.
Τι μπορεί να σημαίνει η απόσπαση προσοχής
Μια νέα μελέτη, όμως, υποστηρίζει ότι αυτή η περιπλάνηση της προσοχής μπορεί να αποτελεί μέρος της φυσιολογικής ανάπτυξης του εγκεφάλου και να έχει και ένα σημαντικό πλεονέκτημα: βοηθά τα παιδιά να εξερευνούν τον κόσμο πιο ανοιχτά.
Ένα διαφορετικό σύστημα
Οι ερευνητές στην εν λόγω μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Trends in Cognitive Sciences, υποστηρίζουν ότι η ευρύτερη εξερεύνηση των παιδιών δεν οφείλεται απαραίτητα στην περιέργεια ή σε τυχαίες συμπεριφορές. Μπορεί να σχετίζεται με το γεγονός ότι η εργαζόμενη μνήμη και η επιλεκτική προσοχή δεν έχουν ακόμη αναπτυχθεί πλήρως.
Η εργαζόμενη μνήμη μάς βοηθά να κρατάμε έναν στόχο στο μυαλό μας, ενώ η επιλεκτική προσοχή επιτρέπει στον εγκέφαλο να φιλτράρει όσα δεν θεωρεί σημαντικά. Στα παιδιά, αυτά τα δύο συστήματα βρίσκονται ακόμη σε διαδικασία ανάπτυξης. Έτσι, η προσοχή τους μπορεί να παραμένει πιο ανοιχτή σε διαφορετικά ερεθίσματα.
Τι έδειξε το πείραμα με τους ενήλικες για την απόσπαση προσοχής;
Για να εξετάσουν αυτή την υπόθεση, οι ερευνητές μελέτησαν όχι μόνο παιδιά, αλλά και ενήλικες. Οι συμμετέχοντες έπαιξαν ένα απλό παιχνίδι με τέσσερα καρτουνίστικα πλάσματα. Κάθε πλάσμα έδινε διαφορετική ανταμοιβή σε καραμέλες και στόχος ήταν να συγκεντρώσουν όσο το δυνατόν περισσότερες.
Μία ομάδα ενηλίκων έπαιζε χωρίς άλλη δραστηριότητα. Μια δεύτερη ομάδα έπρεπε ταυτόχρονα να ακούει μια σειρά αριθμών και να παρακολουθεί νοητικά συγκεκριμένους από αυτούς, επιβαρύνοντας έτσι την εργαζόμενη μνήμη. Μια τρίτη ομάδα αποτελούνταν από παιδιά ηλικίας 5 ετών.
Οι ενήλικες που μπορούσαν να συγκεντρωθούν αποκλειστικά στο παιχνίδι γρήγορα εντόπισαν ποιο πλάσμα έδινε τη μεγαλύτερη ανταμοιβή και επέμεναν σε αυτό. Αντίθετα, οι ενήλικες των οποίων η εργαζόμενη μνήμη ήταν απασχολημένη άρχισαν να αλλάζουν συχνότερα επιλογές και να δοκιμάζουν ακόμη και λιγότερο αποδοτικές επιλογές, παρουσιάζοντας μοτίβα παρόμοια με εκείνα των παιδιών.
Όχι τυχαία συμπεριφορά
Οι ερευνητές εξέτασαν μαθηματικά διαφορετικές πιθανές εξηγήσεις για αυτές τις επιλογές. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η συμπεριφορά των παιδιών και των ενηλίκων με επιβαρυμένη μνήμη δεν έμοιαζε απλώς τυχαία.
Οι επιλογές τους συνδέονταν με το πόσο πρόσφατα είχαν δοκιμάσει κάθε επιλογή. Με άλλα λόγια, συνέχιζαν να εξερευνούν διαφορετικές δυνατότητες, αντί να παραμένουν μόνο σε αυτή που γνώριζαν ήδη ότι λειτουργεί.
Ένα δεύτερο πείραμα, που αφορούσε στην εκμάθηση κατηγοριών, έδειξε παρόμοιο μοτίβο. Οι ενήλικες που είχαν παράλληλα αυξημένο φορτίο στην εργαζόμενη μνήμη μοίραζαν την προσοχή τους σε μεγαλύτερο εύρος χαρακτηριστικών, όπως συμβαίνει και στα μικρά παιδιά.
