Ο τρόπος και το περιβάλλον στο οποίο κοιμάται ένα βρέφος δεν αποτελούν απλώς θέμα άνεσης. Μπορούν να συνδέονται άμεσα με την ασφάλειά του, όπως καταδεικνύουν στοιχεία από μεγάλη αμερικανική μελέτη για τους αιφνίδιους και απροσδόκητους βρεφικούς θανάτους.
Οι ερευνητές ανέλυσαν 7.595 περιπτώσεις βρεφών που πέθαναν ξαφνικά κατά τη διάρκεια του ύπνου τους στις ΗΠΑ μεταξύ 2011 και 2020. Αυτό που διαπίστωσαν είναι ότι στο 76% των περιστατικών υπήρχαν περισσότεροι από ένας παράγοντες που συνδέονταν με μη ασφαλείς συνθήκες ύπνου.
Σχεδόν έξι στα δέκα βρέφη, ποσοστό 59,5%, κοιμούνταν μαζί με τουλάχιστον ένα ακόμη άτομο όταν σημειώθηκε ο θάνατός τους. Στο 76% των περιπτώσεων τα βρέφη βρίσκονταν σε κρεβάτι ενηλίκων, στο 68% υπήρχαν μαλακά κλινοσκεπάσματα ή αντικείμενα στον χώρο ύπνου και στο 47% το βρέφος κοιμόταν μπρούμυτα ή στο πλάι.
Τα στοιχεία δεν σημαίνουν ότι ένας συγκεκριμένος παράγοντας ήταν απαραίτητα η αιτία κάθε θανάτου. Αναδεικνύουν, όμως, πόσο συχνά πολλαπλές μη ασφαλείς συνθήκες συνυπήρχαν στα περιστατικά που εξετάστηκαν.
Η επικεφαλής της έρευνας, Dr. Fern Hauck, καθηγήτρια Οικογενειακής Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια, επισήμανε τη σημασία της ενημέρωσης των οικογενειών και της εφαρμογής των συστάσεων για ασφαλέστερο ύπνο.
Τι είναι ο αιφνίδιος βρεφικός θάνατος
Το Σύνδρομο Αιφνίδιου Βρεφικού Θανάτου (SIDS), γνωστό και ως «θάνατος της κούνιας», αφορά τον ξαφνικό θάνατο βρέφους κάτω του ενός έτους, ο οποίος παραμένει ανεξήγητος ακόμη και μετά από διεξοδική διερεύνηση, που περιλαμβάνει νεκροψία, εξέταση του χώρου και των συνθηκών του θανάτου και ανασκόπηση του ιατρικού ιστορικού.
Η μεγαλύτερη συχνότητα καταγράφεται στις μικρές ηλικίες και ιδιαίτερα μεταξύ δύο και τεσσάρων μηνών, ενώ περίπου το 90% των θανάτων από SIDS αφορά βρέφη ηλικίας κάτω των έξι μηνών.
Η επιστημονική έρευνα δεν έχει αποδώσει το SIDS σε μία και μοναδική αιτία. Μία από τις βασικές προσεγγίσεις είναι η λεγόμενη «θεωρία του τριπλού κινδύνου»: ένα ευάλωτο βρέφος βρίσκεται σε κρίσιμη περίοδο της ανάπτυξής του και ταυτόχρονα εκτίθεται σε έναν εξωτερικό παράγοντα κινδύνου.
Σε αυτούς τους παράγοντες μπορεί να περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η πρηνής θέση ύπνου και η έκθεση στον καπνό. Η προωρότητα και το χαμηλό βάρος γέννησης έχουν επίσης συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο.
Ανάσκελα, σε σταθερή επιφάνεια και χωρίς μαλακά αντικείμενα
Ένα από τα σημαντικότερα μέτρα πρόληψης είναι η τοποθέτηση του βρέφους ανάσκελα κάθε φορά που κοιμάται, τόσο τη νύχτα όσο και κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Η πλάγια θέση δεν θεωρείται ασφαλής εναλλακτική, καθώς το βρέφος μπορεί ευκολότερα να γυρίσει μπρούμυτα. Όταν, μεγαλώνοντας, μπορεί πλέον να γυρίζει μόνο του και προς τις δύο κατευθύνσεις, δεν χρειάζεται ο γονέας να το επαναφέρει συνεχώς ανάσκελα, αρκεί να έχει τοποθετηθεί αρχικά σε αυτή τη θέση και ο χώρος ύπνου να παραμένει ασφαλής.
Εξίσου σημαντική είναι η επιφάνεια. Το βρέφος πρέπει να κοιμάται σε σταθερό και επίπεδο στρώμα κατάλληλο για βρεφική χρήση, με εφαρμοστό σεντόνι.
Ο χώρος ύπνου πρέπει να παραμένει όσο γίνεται άδειος. Μαξιλάρια, χαλαρές κουβέρτες, παπλώματα, λούτρινα παιχνίδια και άλλα μαλακά αντικείμενα δεν πρέπει να βρίσκονται μέσα στην κούνια, καθώς μπορούν να δημιουργήσουν κίνδυνο ασφυξίας ή παγίδευσης.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και στους καναπέδες και τις πολυθρόνες, που δεν αποτελούν ασφαλείς χώρους για τον ύπνο ενός βρέφους.
Ίδιο δωμάτιο, διαφορετικό κρεβάτι
Μία σημαντική διάκριση αφορά το room-sharing και το bed-sharing. Το να βρίσκεται το βρέφος στο ίδιο δωμάτιο με τους γονείς δεν σημαίνει ότι πρέπει να κοιμάται και στο ίδιο κρεβάτι.
Η ασφαλέστερη πρακτική είναι να βρίσκεται κοντά στους γονείς, αλλά στη δική του κούνια ή άλλη εγκεκριμένη επιφάνεια ύπνου. Έτσι οι γονείς μπορούν να το έχουν κοντά τους για φροντίδα και τάισμα χωρίς τους πρόσθετους κινδύνους που μπορεί να δημιουργήσει η κοινή χρήση κρεβατιού.
Εάν το μωρό μεταφερθεί στο κρεβάτι για θηλασμό ή φροντίδα, θα πρέπει να επιστρέφει στον δικό του χώρο ύπνου όταν ο γονέας είναι έτοιμος να κοιμηθεί.
Θηλασμός, πιπίλα και «tummy time»
Υπάρχουν και άλλες πρακτικές που έχουν συνδεθεί με χαμηλότερο κίνδυνο SIDS. Ο μητρικός θηλασμός αποτελεί μία από αυτές, με τα δεδομένα να δείχνουν προστατευτική συσχέτιση.
Αντίστοιχα, η προσφορά πιπίλας κατά την έναρξη του ύπνου έχει συσχετιστεί με μειωμένο κίνδυνο. Εάν η πιπίλα πέσει αφού το μωρό αποκοιμηθεί, δεν είναι απαραίτητο να τοποθετηθεί ξανά, ενώ δεν πρέπει να στερεώνεται με κορδόνια γύρω από τον λαιμό ή στα ρούχα του βρέφους κατά τον ύπνο.
Σημαντικό είναι επίσης το γνωστό «tummy time», δηλαδή ο χρόνος που περνά το βρέφος μπρούμυτα όταν είναι ξύπνιο και βρίσκεται υπό συνεχή επίβλεψη. Η πρακτική αυτή βοηθά στην ανάπτυξη των μυών και δεν πρέπει να συγχέεται με την πρηνή θέση κατά τον ύπνο.
Τα monitors δεν αντικαθιστούν τον ασφαλή ύπνο
Οι οικιακές συσκευές που παρακολουθούν την αναπνοή ή την καρδιακή συχνότητα ενός βρέφους μπορεί να δημιουργούν την αίσθηση πρόσθετης ασφάλειας, ωστόσο δεν έχει αποδειχθεί ότι προλαμβάνουν το SIDS και δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως υποκατάστατο των πρακτικών ασφαλούς ύπνου.
Το ίδιο ισχύει και για προϊόντα που διαφημίζονται ως βοηθήματα τοποθέτησης ή διατήρησης συγκεκριμένης στάσης ύπνου. Το βασικό παραμένει ένα απλό, σταθερό και κατάλληλα διαμορφωμένο περιβάλλον.
SIDS και SUID δεν είναι ακριβώς το ίδιο
Η μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Pediatrics αφορά τον ευρύτερο όρο SUID (Sudden Unexpected Infant Death), δηλαδή τον αιφνίδιο και απροσδόκητο θάνατο βρέφους κάτω του ενός έτους.
Το SIDS αποτελεί μία κατηγορία αυτών των θανάτων. Σε άλλες περιπτώσεις, η διερεύνηση μπορεί να εντοπίσει συγκεκριμένη αιτία, όπως αθέλητη ασφυξία ή στραγγαλισμό.
Τα ευρήματα, επομένως, δεν δείχνουν ότι όλοι οι αιφνίδιοι βρεφικοί θάνατοι μπορούν να αποτραπούν. Αναδεικνύουν όμως κάτι ιδιαίτερα σημαντικό: η δημιουργία ασφαλούς περιβάλλοντος ύπνου μπορεί να μειώσει γνωστούς και αποτρέψιμους κινδύνους.
Η απλή αρχή που μπορούν να κρατήσουν οι γονείς είναι: το βρέφος ανάσκελα, στη δική του ασφαλή επιφάνεια ύπνου και χωρίς μαλακά ή περιττά αντικείμενα γύρω του.
Με πληροφορίες από euroclinc.gr
