Οι περισσότεροι γονείς φαντάζονται το ίδιο σενάριο:
Ένας άγνωστος μεγάλος άνθρωπος στέλνει περίεργα μηνύματα σε ένα παιδί και το παιδί τρομάζει.
Στην πραγματικότητα, το online grooming δεν μοιάζει καθόλου με απειλή.
Μοιάζει με… φιλία.
Και αυτός είναι ο λόγος που είναι τόσο επικίνδυνο.
Οι δράστες δεν ξεκινούν ποτέ με κάτι σεξουαλικό.
Ξεκινούν με αυτό που χρειάζεται περισσότερο ένας έφηβος:
ενδιαφέρον, προσοχή και αποδοχή.
Τι είναι το online grooming
Online grooming ονομάζουμε τη σταδιακή διαδικασία κατά την οποία ένας ενήλικος (ή μεγαλύτερος έφηβος) χτίζει σχέση εμπιστοσύνης με ένα παιδί μέσω διαδικτύου, με στόχο:
την αποστολή σεξουαλικού υλικού
την απόσπαση γυμνών φωτογραφιών (sextortion)
ή τελικά μια συνάντηση από κοντά
Δεν γίνεται απότομα.
Είναι μια μεθοδική, ψυχολογικά οργανωμένη προσέγγιση που μπορεί να κρατήσει εβδομάδες ή και μήνες.
Και το παιδί συχνά δεν αντιλαμβάνεται ότι κινδυνεύει.
Πού βρίσκουν τα παιδιά
Δεν γίνεται μόνο σε «ύποπτες» σελίδες.
Στην πραγματικότητα, οι περισσότερες περιπτώσεις ξεκινούν από απολύτως καθημερινές πλατφόρμες:
TikTok
Snapchat
online games με chat (Fortnite, Roblox κ.λπ.)
Discord servers
ακόμη και σχολικά group chats
Οι δράστες προτιμούν χώρους όπου υπάρχουν πολλά παιδιά και η επικοινωνία μοιάζει φυσιολογική.
Πώς ξεκινά η επαφή
Σχεδόν ποτέ με περίεργο μήνυμα.
Συνήθως με κάτι αθώο:
«Σε είδα στο σχόλιο και γελούσα»
«Παίζεις καλά»
«Έχουμε τους ίδιους φίλους»
«Πόσο είσαι;»
Πολλές φορές προσποιούνται ότι είναι συνομήλικοι (catfishing).
Χρησιμοποιούν φωτογραφίες άλλων εφήβων και λογαριασμούς που φαίνονται απόλυτα κανονικοί.
Το παιδί πιστεύει ότι μιλά με έναν 13χρονο.
Στην πραγματικότητα μπορεί να μιλά με έναν 35χρονο.
Τα στάδια του grooming
Η διαδικασία ακολουθεί συνήθως συγκεκριμένα βήματα.
1. Στόχευση
Παρατηρούν προφίλ για μέρες:
ποιος φαίνεται μοναχικός
ποιος αναζητά προσοχή
ποιος έχει δημόσιο λογαριασμό
2. Δημιουργία σχέσης
Καθημερινή επικοινωνία:
καλημέρα / καληνύχτα
ενδιαφέρον για το σχολείο
υποστήριξη σε προβλήματα
Ο δράστης γίνεται ο πρώτος άνθρωπος που ακούει το παιδί.
3. Απομόνωση
Αρχίζει να λέει:
«μην το πεις στους γονείς σου, δεν θα καταλάβουν»
«οι άλλοι σε ζηλεύουν»
«μόνο εγώ σε καταλαβαίνω»
Εδώ αρχίζει η εξάρτηση.
4. Μυστικά
Μεταφέρουν τη συνομιλία σε πιο ιδιωτικές εφαρμογές:
Telegram
Snapchat
private chat
Το μυστικό γίνεται «απόδειξη εμπιστοσύνης».
5. Σεξουαλικοποίηση
Ξεκινά σταδιακά:
«σου αρέσει κάποιος;»
«έχεις φιλήσει;»
«στείλε μια φωτογραφία μόνο για μένα»
Δεν ζητούν αμέσως γυμνή φωτογραφία.
Πηγαίνουν βήμα-βήμα.
6. Εκβιασμός (sextortion)
Αφού πάρουν υλικό:
«Αν δεν στείλεις κι άλλη, θα το στείλω στους φίλους σου / στο σχολείο σου.»
Και τότε το παιδί παγιδεύεται.
Γιατί τα παιδιά δεν το λένε στους γονείς
Όχι επειδή δεν σας εμπιστεύονται.
Αλλά επειδή:
ντρέπονται
φοβούνται τιμωρία
πιστεύουν ότι «έφταιξαν»
φοβούνται ότι θα τους πάρετε το κινητό
Οι περισσότεροι ανήλικοι που εκβιάζονται κρατούν το μυστικό για μήνες.
Σημάδια που πρέπει να προσέξουν οι γονείς
απότομη μυστικότητα με το κινητό
κλείνει οθόνη όταν πλησιάζετε
νυχτερινά μηνύματα
έντονη συναισθηματική αντίδραση σε ειδοποιήσεις
δώρα/κωδικοί/game credits από άγνωστο
άγχος ή πανικός χωρίς εμφανή λόγο
ξαφνική άρνηση σχολείου
Κανένα μόνο του δεν σημαίνει grooming.
Ο συνδυασμός όμως είναι σημαντικός.
Τι ΔΕΝ βοηθά
πανικός
ανάκριση
«δώσε μου τώρα το κινητό»
κατηγορία («γιατί μίλαγες;»)
Αν το παιδί φοβηθεί, θα προστατεύσει πρώτα τη σχέση — όχι τον εαυτό του.
Τι βοηθά πραγματικά
1. Συζήτηση πριν συμβεί
Όχι διάλεξη.
Μικρές συζητήσεις μέσα στην καθημερινότητα.
2. Κανόνας χωρίς τιμωρία
Το παιδί πρέπει να ξέρει:
«Αν καποιος σου ζητήσει φωτογραφια, δεν θα εχεις πρόβλημα μαζι μου — θα το λυσουμε μαζί.»
Αυτό σώζει περισσότερα παιδιά από οποιοδήποτε φίλτρο.
3. Συγκεκριμένη οδηγία
Πείτε καθαρά:
δεν στέλνουμε φωτογραφίες σώματος
δεν κρατάμε μυστικά από γονείς με αγνώστους
δεν κανονίζουμε συναντήσεις
Όχι γενικό «πρόσεχε».
Αν ήδη συμβαίνει
Μην κατηγορήσετε το παιδί.
Μην διαγράψετε τα μηνύματα (είναι αποδεικτικά).
Κάντε screenshots.
Αναφέρετε τον λογαριασμό στην πλατφόρμα.
Επικοινωνήστε με τη Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος.
Το παιδί είναι θύμα, ακόμη κι αν έστειλε φωτογραφία.
Το σημαντικό που χρειάζεται να θυμούνται οι γονείς
Οι δράστες δεν ψάχνουν «απρόσεκτα παιδιά».
Ψάχνουν παιδιά που:
χρειάζονται αποδοχή
νιώθουν μόνα
δεν είναι σίγουρα ότι μπορούν να μιλήσουν στους γονείς
Το ισχυρότερο μέτρο προστασίας δεν είναι το parental control.
Είναι ένα παιδί που πιστεύει ότι:
«Ό,τι κι αν γίνει, μπορω να το πω στο σπίτι χωρις να μπλεξω.»
Πηγές / Βιβλιογραφία
UNICEF (2021). Online Grooming and Sexual Exploitation of Children on the Internet.
EU Kids Online (2020). Risks and Safety on the Internet: European Children Report.
Internet Watch Foundation (IWF) Annual Report.
NSPCC (UK). Child sexual abuse and online grooming research briefing.
Europol (2022). Online Sexual Coercion and Extortion as a Form of Crime Affecting Children.
Livingstone, S., & Stoilova, M. (EU Kids Online). Children’s online risks and opportunities in Europe.
