Σχεδόν κάθε γονιός πιστεύει το ίδιο πράγμα:
«Το παιδί μου είναι όλη μέρα στο κινητό — τα άλλα παιδιά δεν είναι έτσι.»
Στην πραγματικότητα, συμβαίνει το αντίθετο.
Οι περισσότεροι έφηβοι σήμερα δεν είναι απλώς «αρκετά» online.
Είναι online σχεδόν συνεχώς — και αυτό δεν είναι αίσθηση των γονιών, είναι καταγεγραμμένο στα ευρωπαϊκά δεδομένα.
Το σημαντικό δεν είναι μόνο πόσο χρόνο περνούν στο διαδίκτυο.
Είναι ότι για πρώτη φορά στην ιστορία, η κοινωνική ζωή της εφηβείας μεταφέρθηκε έξω από την αυλή και μπήκε στην τσέπη.
Τα πραγματικά νούμερα (Ευρώπη)
Οι μεγαλύτερες ευρωπαϊκές μελέτες (EU Kids Online, OECD, Ofcom, national youth media surveys) συγκλίνουν σε παρόμοια εικόνα:
Μέσος καθημερινός χρόνος online (εκτός σχολείου)
11–12 ετών: 2,5 – 4 ώρες/ημέρα
13–15 ετών: 4 – 6 ώρες/ημέρα
16–17 ετών: 5 – 7+ ώρες/ημέρα
Τα Σαββατοκύριακα ο χρόνος αυξάνεται περίπου κατά 30–60%.
Δηλαδή ένας τυπικός 15χρονος Ευρωπαίος μπορεί να φτάνει τις:
8 έως 9 ώρες ημερησίως σε οθόνες.
Και εδώ υπάρχει μια λεπτομέρεια που αλλάζει τελείως την εικόνα:
Οι έφηβοι δεν μπαίνουν πλέον στο internet.
Βρίσκονται ήδη μέσα σε αυτό.
Το κινητό δεν είναι η κύρια χρήση — είναι το περιβάλλον
Παλιά λέγαμε «χρήση υπολογιστή».
Σήμερα ο έφηβος:
μιλά με φίλους
κανονίζει έξοδο
ερωτεύεται
τσακώνεται
γελά
αποκλείεται από παρέες
χωρίς να συναντήσει κανέναν.
Για τον εγκέφαλό του αυτό δεν είναι screen time — είναι social time.
Γι’ αυτό και όταν οι γονείς απλώς αφαιρούν το κινητό, το παιδί δεν βιώνει μόνο περιορισμό διασκέδασης αλλά:
κοινωνική απομόνωση.
Γιατί αυξήθηκε τόσο πολύ μετά την πανδημία
Οι έρευνες δείχνουν ότι μετά το 2020 δεν επανήλθαμε ποτέ στα προηγούμενα επίπεδα.
Τρεις λόγοι:
Η παρέα μεταφέρθηκε μόνιμα στα chats.
Τα σχολικά groups έγιναν βασικός τρόπος ενημέρωσης.
Η κοινωνική αποδοχή (likes, streaks, views) έγινε καθημερινός μηχανισμός επιβεβαίωσης.
Για έναν έφηβο σήμερα, το κινητό λειτουργεί σαν:
παρέα + ταυτότητα + κοινωνική θέση ταυτόχρονα.
Πόσος χρόνος θεωρείται «πολύς» από την επιστήμη
Εδώ οι γονείς συχνά περιμένουν έναν αριθμό.
Δεν είναι τόσο απλό.
Οι παιδιατρικές εταιρείες δεν θέτουν πλέον αυστηρό όριο στους εφήβους. Γιατί;
Επειδή σημασία δεν έχει μόνο η διάρκεια αλλά:
αν κοιμάται αρκετά
αν διαβάζει
αν έχει φίλους εκτός οθόνης
αν κάνει δραστηριότητες
αν επηρεάζεται η διάθεση
Δύο έφηβοι με 5 ώρες online μπορεί να είναι τελείως διαφορετικοί:
ο ένας κοινωνικά λειτουργικός, ο άλλος απομονωμένος και εξαντλημένος.
Το σημείο που αρχίζει να επηρεάζεται η υγεία
Τα δεδομένα όμως δείχνουν ένα σχετικά σταθερό κατώφλι:
Όταν ο καθημερινός χρόνος ψυχαγωγικής χρήσης ξεπερνά τις 6–7 ώρες, αυξάνονται σημαντικά:
υπνική στέρηση
πτώση συγκέντρωσης
άγχος
συμπτώματα κατάθλιψης
σχολική κόπωση
Ο βασικός λόγος πάλι δεν είναι η οθόνη καθαυτή.
Είναι ότι αρχίζει να αντικαθιστά:
ύπνο
φυσική κίνηση
πρόσωπο-με-πρόσωπο επαφή
Το πιο ύπουλο φαινόμενο: το «πάντα διαθέσιμο»
Οι έφηβοι δεν είναι online μόνο 6 ώρες.
Είναι ψυχολογικά σε ετοιμότητα όλη τη μέρα.
κοιτούν ειδοποιήσεις στο μάθημα
απαντούν αμέσως για να μη «φύγουν» από την παρέαφοβούνται ότι θα χάσουν κάτι (FOMO)
Ο εγκέφαλος έτσι δεν ξεκουράζεται ποτέ πραγματικά.
Και αυτό επηρεάζει άμεσα τη συγκέντρωση στο σχολείο — ακόμη κι αν οι ώρες χρήσης δεν φαίνονται υπερβολικές.
Πότε πρέπει να ανησυχήσει ένας γονιός
Όχι όταν το παιδί χρησιμοποιεί πολύ το κινητό.
Αλλά όταν αρχίζει να:
κοιμάται μετά τα μεσάνυχτα καθημερινά
εγκαταλείπει δραστηριότητες που αγαπούσε
εκνευρίζεται υπερβολικά όταν διακοπεί η σύνδεση
απομονώνεται από φίλους εκτός διαδικτύου
πέφτει ξαφνικά η σχολική απόδοση
Τότε το internet δεν είναι πλέον απλώς μέσο επικοινωνίας —
αρχίζει να γίνεται ο βασικός τρόπος λειτουργίας.
Τι βοηθά πραγματικά (και δεν καταλήγει σε καβγά)
Οι πλήρεις απαγορεύσεις αποτυγχάνουν σχεδόν πάντα στην εφηβεία.
Ο εγκέφαλος αυτής της ηλικίας είναι βιολογικά προγραμματισμένος να αντιδρά στον έλεγχο.
Αντίθετα, λειτουργούν:
κοινές ώρες χωρίς κινητό στο σπίτι (όχι μόνο για το παιδί)
φόρτιση κινητού εκτός υπνοδωματίου
συμφωνημένη ώρα νυχτερινής διακοπής Wi-Fi
δραστηριότητες που αντικαθιστούν πραγματικά την οθόνη (όχι απλώς «διάβασε»)
Το σημαντικό που χρειάζεται να καταλάβουν οι γονείς
Οι σημερινοί έφηβοι δεν μεγάλωσαν σε έναν κόσμο με internet.
Μεγάλωσαν μέσα σε αυτόν.
Άρα το ζητούμενο δεν είναι να τους βγάλουμε από τις οθόνες — δεν γίνεται.
Το ζητούμενο είναι να μάθουν να ζουν και εκτός από αυτές.
Γιατί η εφηβεία πάντα είχε υπερβολές.
Απλώς παλιά γίνονταν στη γειτονιά.
Σήμερα συμβαίνουν σε servers.
Πηγές / Βιβλιογραφία
EU Kids Online Network (2020–2023). Survey results on children’s internet use in Europe.
OECD (PISA). 21st-Century Readers: Developing Literacy Skills in a Digital World.
Ofcom UK (2023). Children and Parents: Media Use and Attitudes Report.
World Health Organization. Adolescent mental health and digital media use.
Twenge, J. M. (2019). iGen: Why Today’s Super-Connected Kids Are Growing Up Less Rebellious, More Tolerant, Less Happy.
Przybylski, A.K. & Weinstein, N. (2017). Digital screen time limits and adolescent well-being. Psychological Science.
