Αναρωτηθήκατε ποτέ πώς θα ήταν η καθημερινότητα αν αντιμετωπίζαμε τις στιγμές που ένα παιδί δεν ακούει, χωρίς να υψώνουμε τη φωνή μας; Μάλιστα, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι συχνά το παιδί δεν είναι ότι δεν ακούει· απλώς είναι συγκεντρωμένο και απορροφημένο σε αυτό που κάνει. Ουσιαστικά, στην παιδική ανάπτυξη και στον χώρο γενικά της Αναπτυξιακής Ψυχολογίας αυτό συνδέεται με την έννοια της έντονης εστίασης της προσοχής στα παιδιά.
Για παράδειγμα…
Όταν ένα παιδί, ζωγραφίζει, παίζει ή απλώς φτιάχνει κάτι, ο εγκέφαλός του μπορεί να βρίσκεται σε κατάσταση βαθιάς απορρόφησης. Σε εκείνη τη στιγμή, το παιδί μπορεί πραγματικά να μην επεξεργάζεται πλήρως αυτό που του λέγεται, να χρειάζεται χρόνο για να μετατοπίσει την προσοχή του, ενώ η απότομη διακοπή όπως φωνές και έντονος τόνος, και συχνά δημιουργεί άγχος ή αντίδραση.
Η παιδαγωγός Maria Montessori είχε παρατηρήσει ότι όταν τα παιδιά είναι απορροφημένα σε μια δραστηριότητα, βρίσκονται σε μια πολύ σημαντική κατάσταση μάθησης και ανάπτυξης.
Μιλάμε στο ύψος του παιδιού – για να μας ακούσει πραγματικά
Αρχικά, για να πετύχουμε το «ήρεμο» κλίμα, πλησιάζουμε το παιδί και κατεβαίνουμε στο ύψος του. Αντί να του φωνάζουμε από μακριά, το κοιτάμε στα μάτια και του μιλάμε με ήρεμο ύφος. Με το να φωνάζουμε από μακριά, αυτό που πετυχαίνουμε είναι το παιδί να μας αγνοεί.
Δίνουμε επιλογές – να νιώσει ότι αποφασίζει
Αυτό που συχνά συμβαίνει, είναι ότι τα παιδιά θέλουν να νιώθουν ότι έχουν έλεγχο, γι’ αυτό και χρειάζεται να δίνουμε επιλογές προς αυτό. Για παράδειγμα, μπορούμε να ρωτήσουμε: «Θα ήθελες να φορέσεις πρώτα τη φανέλα σου ή τα μποτάκια σου;» Με αυτό τον τρόπο, θα κάνει αυτό που χρειάζεται χωρίς αντίδραση. Μία διαφορετική πινελιά, που προτείνουν οι ειδικοί είναι να δίνουμε μικρό χρόνο μετάβασης, ώστε να μην νιώθουν τα παιδιά πίεση και άγχος. Μπορούμε να λέμε «σε δύο λεπτάκια χρειάζεται να φύγουμε», ή «σε τρία λεπτά θα επιστρέψω να μαζέψουμε τα παιχνίδια μας».
Χρησιμοποιούμε συνέπειες αντί για φωνές
Αναμφισβήτητα, οι σταθερές συνέπειες λειτουργούν καλύτερα από τις φωνές και την ένταση. Ήρεμα, μπορούμε να πούμε «αν δεν μαζευτούν τα χρώματα και οι ζωγραφιές σου, θα τα αφήσουμε στην άκρη μέχρι αύριο». Αυτό, ίσως είναι καλύτερα να το πούμε χωρίς να φωνάξουμε από μακριά. Αγγίζουμε απαλά τον ώμο του παιδιού, τραβώντας την προσοχή του χωρίς ένταση.
Δίνουμε ξεκάθαρες και απλές οδηγίες – δουλεύουν καλύτερα
Τα παιδιά συνεργάζονται πιο εύκολα όταν ξέρουν ακριβώς τι πρέπει να κάνουν, γι’ αυτό και αντί του «μάζεψε τα πράγματα από το δωμάτιο σου», σε διαφορετική περίπτωση μπορούμε να πούμε «βάλε πρώτα τα ρούχα σου στο κουτί των λερωμένων μέχρι να βάλουμε πλυντήριο». Και όλα αυτά ήρεμα και συγκεκριμένα. «Κώστα μου, χρειάζομαι τώρα την προσοχή σου», αντί «σου μιλάω συνεχώς και δεν με ακούς!».
Αναγνωρίζουμε τη συνεργασία – η θετική προσοχή κάνει θαύματα
Η θετική προσοχή κάνει το παιδί να θέλει να το επαναλάβει και αυτό πετυχαίνει τα αδύνατα! Μπορούμε να πούμε απλά ότι «ξετρελάθηκα που μάζεψες τα παιχνίδια τόσο γρήγορα». «Μου αρέσει που πήρες το πιάτο σου μόνη σου για να το πλύνω».
Αλλάζει η καθημερινότητα και όλα καλύτερα!
Πώς αλλάζει, λοιπόν, η καθημερινότητα όταν τα πιο πάνω εφαρμόζονται συστηματικά; Αρχικά, σύμφωνα με τους ειδικούς, οι συγκρούσεις θα μειωθούν αισθητά. Οι στιγμές έντασης που κάποτε γέμιζαν τη μέρα, αρχίζουν σιγά-σιγά θα δίνουν τη θέση τους σε περισσότερη κατανόηση και συνεργασία. Το παιδί θα μάθει να ρυθμίζει καλύτερα την προσοχή του και σταδιακά θα γίνεται αντιληπτό πότε χρειάζεται να σταματήσει, να ακούσει και να συνδεθεί μαζί μας.
Την ίδια ώρα, εμείς ως γονείς, δεν θα χρειάζεται πια να υψώνουμε τον τόνο της φωνής μας για να ακουστούμε. Η επικοινωνία θα γίνει πιο άμεση, πιο ανθρώπινη, πιο ουσιαστική, δημιουργώντας ένα πιο ήρεμο και ασφαλές κλίμα στο σπίτι – ένα περιβάλλον όπου όλοι θα αισθάνονται ότι τους βλέπουν και τους ακούν.
Κι ας μην ξεχνάμε· πολλές φορές το παιδί δεν είναι ανυπάκουο. Απλώς είναι βυθισμένο στον δικό του μικρό κόσμο εξερεύνησης – και όταν κάποιος το πλησιάζει, μπορεί να επιστρέψει από αυτόν τον κόσμο πολύ πιο εύκολα!
Γράφει η Χριστίνα Γεωργίου
