Ένα προστατευτικό πλαίσιο αρχών, κατευθυντήριων γραμμών και πρακτικών για τα παιδιά προτείνει η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, Έλενα Περικλέους, σημειώνοντας ότι η έκθεση των παιδιών σε έναν καταιγισμό ειδήσεων ή ακόμη και παραπληροφόρησης, καθώς και σκληρών εικόνων από τα μέτωπα των συγκρούσεων, μπορεί να επιβαρύνει την ψυχική τους υγεία, προκαλώντας αρνητικές συναισθηματικές και συμπεριφοριστικές επιδράσεις όπως αισθήματα ανασφάλειας, φόβου, σύγχυσης και διαταραχές ύπνου.
Τα παιδιά έχουν δικαίωμα να ενημερώνονται αλλά όχι να εκτίθενται, χωρίς προστασία, σε πληροφόρηση και εικόνες πολέμου, αναφέρει σε γραπτή της δήλωση η Επίτροπος παραπέμποντας σε Θέση του Γραφείου της του 2011, με τίτλο «Δικαιώματα του Παιδιού, τα ΜΜΕ και το Παιδί Θεατής»[1].
Όπως αναφέρεται, στη θέση αυτή παρουσιάζεται η λεπτή ισορροπία ανάμεσα στο δικαίωμα της ενημέρωσης και την ανάγκη προστασίας της ψυχικής υγείας και αξιοπρέπειας των παιδιών από τις επιπτώσεις της παρακολούθησης υλικού με βίαιο περιεχόμενο.
Σημειώνει ότι η διεθνής βιβλιογραφία διαπιστώνει αρνητικές επιδράσεις στα παιδιά από την ανεξέλεγκτη ροή πληροφοριών και την παρακολούθηση βίας, τόσο σε ψυχαγωγικά, όσο και σε ειδησεογραφικά προγράμματα. «Ειδικότερα, προκύπτει ότι η παρακολούθηση ειδήσεων με βίαιο περιεχόμενο είναι συχνά πιο επιβλαβής από την παρακολούθηση βίας σε προγράμματα μυθοπλασίας κι αυτό διότι τα γεγονότα των ειδήσεων είναι πραγματικά και με γεωγραφική εγγύτητα».
Στη βάση των προνοιών της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού, συνεχίζει η κ. Περικλέους, τα παιδιά έχουν δικαίωμα στην πληροφόρηση, αλλά και δικαίωμα προστασίας από πληροφορίες και υλικό που μπορεί να βλάψουν την ευημερία και την ανάπτυξή τους. «Η εξισορρόπηση μεταξύ των δύο αποτελεί ευθύνη των ενηλίκων, των θεσμών και των μέσων ενημέρωσης».
Ως εκ τούτου, αναφέρει, ως ενήλικες, γονείς και επαγγελματίες, προκειμένου να διασφαλίσουμε τόσο το δικαίωμα των παιδιών σε πληροφόρηση για τα τοπικά, αλλά και παγκόσμια γεγονότα, όσο και την προστασία της ψυχικής τους υγείας, πρέπει να ακολουθούμε ένα προστατευτικό πλαίσιο αρχών, κατευθυντήριων γραμμών και πρακτικών.
Για τον ρόλο των ενηλίκων συστήνεται όπως γονείς και εκπαιδευτικοί λειτουργούν ως μεσολαβητές, προσφέροντας στα παιδιά ένα ασφαλές πλαίσιο για συζήτηση όπου η ειδησεογραφική πληροφόρηση να παρουσιάζεται προσαρμοσμένη στο αναπτυξιακό τους επίπεδο. «Σκοπός είναι τα παιδιά να καθησυχάζονται και να επανέρχεται το αίσθημα ασφάλειας και σταθερότητας».
Παραπέμπει στο ότι η Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας με ανακοίνωσή της ενημερώνει ότι οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί που επιθυμούν μπορούν να αποταθούν στην Υπηρεσία για υποστήριξη και συμβουλευτική σχετικά με το θέμα (Λευκωσία: 22806344 / 22800806, Λάρνακα/Αμμόχωστος: 24821363, Λεμεσός/Πάφος: 25822850). Γονείς, εκπαιδευτικοί και παιδιά μπορούν να αποταθούν για συμβουλευτική και υποστήριξη στην 24ωρη γραμμή βοήθειας 1466 του Hope for Children, συμπληρώνει.
Όσον αφορά τα ηλικιακά όρια, συστήνεται τα παιδιά κάτω των 8 ετών να αποφεύγουν την παρακολούθηση δελτίων ειδήσεων και την ανεξέλεγκτη πρόσβαση σε ψηφιακά μέσα, ενώ για τα μεγαλύτερα σε ηλικία παιδιά συστήνεται όπως ενημερώνονται για τις ειδήσεις με την υποστήριξη και καθοδήγηση ενηλίκων.
Για τα ΜΚΔ, η κ. Περικλέους αναφέρει ότι ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε σχέση με την έκθεση των παιδιών σε ειδησεογραφικό περιεχόμενο μέσω πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης, όπου οι πληροφορίες διακινούνται με ταχύτητα και συχνά χωρίς επαρκή έλεγχο αξιοπιστίας. «Οι αλγόριθμοι των πλατφορμών αυτών ενδέχεται να προβάλλουν επαναλαμβανόμενα εικόνες ή βίντεο έντονου συναισθηματικού φορτίου, γεγονός που μπορεί να εντείνει το άγχος και την ανασφάλεια των παιδιών».
Για την επαγγελματική δεοντολογία των ΜΜΕ η Επίτροπος αναφέρει ότι οι επαγγελματίες των ΜΜΕ οφείλουν να εφαρμόζουν αυστηρά δεοντολογικά κριτήρια, εστιάζοντας στην επιστημονική και τεκμηριωμένη ενημέρωση, την αποφυγή αναπαραγωγής μη επιβεβαιωμένων πληροφοριών, την αποφυγή δραματοποίησης και την κατάλληλη χρήση της γλώσσας.
Για την δημιουργία παιδοκεντρικών ειδησεογραφικών προγραμμάτων επαναφέρει την εισήγηση να εξεταστεί η δημιουργία ειδησεογραφικών προγραμμάτων που θα απευθύνονται αποκλειστικά σε παιδιά, με περιεχόμενο προσαρμοσμένο στις ανάγκες τους.
«Πέραν από την εγρήγορση και ετοιμότητα που επιβάλλουν οι τρέχουσες εξελίξεις, εξίσου σημαντικό είναι να παραμένουμε σε εγρήγορση για τον τρόπο με τον οποίο τα γεγονότα αυτά επηρεάζουν τα παιδιά». Προσθέτει ότι η προστασία των παιδιών προϋποθέτει υπεύθυνη στάση από όλους μας – γονείς, εκπαιδευτικούς, επαγγελματίες των ΜΜΕ και θεσμούς – ώστε τα παιδιά να λαμβάνουν ασφαλή και πλαισιωμένη ενημέρωση, μέσα σε κατάλληλο πλαίσιο στήριξης, που θα ενισχύει το αίσθημα ασφάλειας και θα τα βοηθά να αναπτύσσουν ψυχική ανθεκτικότητα απέναντι σε στρεσογόνα γεγονότα.
ΚΥΠΕ
