Τα μωρά παρατηρούν συνεχώς τον κόσμο γύρω τους και μαθαίνουν να αναγνωρίζουν τα μοτίβα του. Τι συμβαίνει όμως όταν βασικές πλευρές της καθημερινότητάς τους είναι απρόβλεπτες; Νέα έρευνα εξετάζει πώς η αστάθεια στο οικογενειακό περιβάλλον συνδέεται με την προσοχή ήδη από τον πρώτο χρόνο της ζωής.
Μπορεί ένα μωρό λίγων μηνών να προσαρμόζει τον τρόπο με τον οποίο παρατηρεί τον κόσμο ανάλογα με το πόσο προβλέψιμο είναι το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνει; Νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Infant Behavior and Development υποδεικνύει ότι η απάντηση είναι πιο σύνθετη απ’ όσο ενδεχομένως φανταζόμαστε. Οι ερευνητές εξέτασαν 160 βρέφη ηλικίας από 3 έως 12 μηνών, διερευνώντας εάν η απρόβλεπτη πρόσβαση της οικογένειας σε βασικούς πόρους, όπως η τροφή, η στέγαση και οι υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, συνδεόταν με διαφορές στον τρόπο με τον οποίο τα μωρά κατεύθυναν την προσοχή τους.
Πώς παρατηρεί τον κόσμο ένα μωρό;
Τα μωρά είναι, κατά κάποιον τρόπο, μικροί «ανιχνευτές» μοτίβων. Παρακολουθούν τι συμβαίνει γύρω τους, μαθαίνουν ποιες καταστάσεις επαναλαμβάνονται και σταδιακά δημιουργούν προσδοκίες για το τι πρόκειται να συμβεί στη συνέχεια. Η προσοχή παίζει κεντρικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία. Η ικανότητα ενός βρέφους τόσο να εστιάζει σε κάτι όσο και να μεταφέρει την προσοχή του από το ένα ερέθισμα στο άλλο αποτελεί σημαντικό μέρος της πρώιμης γνωστικής ανάπτυξης.
Για τη νέα μελέτη, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν τεχνολογία παρακολούθησης του βλέμματος μέσω κάμερας και κατέγραψαν, μεταξύ άλλων, πόση ώρα κοιτούσαν τα μωρά διαφορετικά ερεθίσματα και πόσο συχνά μετακινούσαν το βλέμμα τους.
Τι έδειξε η έρευνα
Τα βρέφη που ζούσαν σε οικογένειες με μεγαλύτερη απροβλεψιμότητα ως προς τη διαθεσιμότητα βασικών πόρων μετακινούσαν συχνότερα το βλέμμα τους κατά τη διάρκεια του πειράματος. Η σχέση αυτή παρέμεινε σταθερή ακόμη και όταν οι επιστήμονες έλαβαν υπόψη το επίπεδο υλικής στέρησης της οικογένειας. Με άλλα λόγια, αυτό που φάνηκε να έχει σημασία δεν ήταν απλώς το πόσους πόρους διέθετε μια οικογένεια, αλλά και το πόσο σταθερά μπορούσε να βασίζεται σε αυτούς.
Αξίζει, ωστόσο, να προσέξουμε τι δεν έδειξε η μελέτη: η μεγαλύτερη αστάθεια δεν συνδέθηκε με μικρότερη συνολική διάρκεια προσοχής. Επομένως, οι ερευνητές δεν μιλούν για μειωμένη ικανότητα προσοχής, αλλά για ένα διαφορετικό μοτίβο – συχνότερες μετατοπίσεις του βλέμματος.
Μια πιθανή προσαρμογή στο περιβάλλον;
Το εύρημα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάτι «πηγαίνει στραβά» στην ανάπτυξη ενός μωρού.
Οι ερευνητές εξετάζουν την πιθανότητα ο τρόπος με τον οποίο κατευθύνεται η προσοχή να προσαρμόζεται στις συνθήκες του περιβάλλοντος. Σε ένα πλαίσιο όπου οι συνθήκες μεταβάλλονται συχνά και οι πληροφορίες δεν είναι πάντα προβλέψιμες, η συχνότερη μετατόπιση της προσοχής θα μπορούσε να αποτελεί έναν τρόπο συλλογής περισσότερων πληροφοριών από το περιβάλλον.
Γι’ αυτό και οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι μια συμπεριφορά που σε ένα περιβάλλον μπορεί να μοιάζει με «έλλειμμα», σε ένα διαφορετικό πλαίσιο ενδέχεται να αποτελεί χρήσιμη προσαρμογή.
Μωρό: Η προβλεψιμότητα μέσα από τα μάτια του
Η έρευνα δεν αποδεικνύει ότι η αστάθεια προκαλεί τις συγκεκριμένες αλλαγές στην προσοχή. Αναδεικνύει όμως πόσο στενά μπορεί να συνδέεται η ανάπτυξη του μωρού με όσα συμβαίνουν στο περιβάλλον του ήδη από τους πρώτους μήνες.
Για ένα βρέφος, άλλωστε, η καθημερινότητα είναι γεμάτη πράγματα που πρέπει να αποκωδικοποιήσει. Μέσα από επαναλαμβανόμενες εμπειρίες αρχίζει σταδιακά να μαθαίνει τι να περιμένει από τον κόσμο γύρω του.
Και η νέα μελέτη προσθέτει μια ενδιαφέρουσα διάσταση: ο τρόπος με τον οποίο το μωρό μαθαίνει να στρέφει την προσοχή του μπορεί να διαμορφώνεται σε αλληλεπίδραση με το πόσο προβλέψιμος είναι αυτός ο κόσμος.
Πηγή:imommy.gr
