Ίσως καλύτερα να την αποδεχτείτε γιατί πρόκειται για ένα σχεδόν αναμενόμενο στάδιο ανάπτυξης, γεμάτο μάθηση.
Όταν ένα παιδί 3–4 ετών λέει το πρώτο του «ψέμα», οι περισσότεροι γονείς ίσως σαστίζουν για ένα δευτερόλεπτο. Είναι φυσικό: έχουμε στο μυαλό μας ότι το ψέμα είναι κάτι αρνητικό, κάτι που πρέπει να διορθωθεί άμεσα και κάτι που συνήθως λένε πολύ μεγαλύτερα παιδιά. Σύμφωνα όμως με τους επιστήμονες, τα ψέματα στην πρώιμη παιδική ηλικία δεν θεωρούνται δείγμα «κακής συμπεριφοράς». Συχνά αποτελεί ένδειξη ανάπτυξης του εγκεφάλου, κοινωνικής κατανόησης και ακόμα και δημιουργικής σκέψης.
Πότε ξεκινούν τα παιδιά να λένε ψέματα;
Σύμφωνα με έρευνες, τα παιδιά αρχίζουν να λένε τα πρώτα τους ψέματα ήδη από την ηλικία των 2 ετών. Τα ποσοστά είναι εντυπωσιακά:
Στα 2 έτη: περίπου 30% των παιδιών λένε ψέματα
Στα 3 έτη: περίπου 50%
Στα 4 έτη: έως και 80%
Για να πει ένα παιδί ψέματα χρειάζεται “δεξιότητες ενηλίκου”
Η έρευνα αναφέρει ότι το ψέμα δεν είναι απλή συμπεριφορά. Απαιτεί δύο σημαντικές γνωστικές ικανότητες:
- Θεωρία του νου (mind-reading)
Το παιδί πρέπει να καταλάβει ότι οι άλλοι άνθρωποι έχουν διαφορετικές σκέψεις και γνώσεις από το ίδιο. Δηλαδή: “εγώ ξέρω την αλήθεια, αλλά εσύ δεν τη γνωρίζεις”.
- Αυτοέλεγχο
Το παιδί πρέπει να συγκρατήσει την παρόρμηση να πει την αλήθεια, να ελέγξει εκφράσεις, τόνο φωνής και συμπεριφορά ώστε να γίνει πιστευτό.
Αυτό σημαίνει ότι, όσο περίεργο κι αν ακούγεται, το “καλό ψέμα” συνδέεται με ανώτερη γνωστική ανάπτυξη. Συγκεκριμένα, η ικανότητα να λέει ένα παιδί ψέματα συνδέεται συχνά με:
- νοητική ανάπτυξη
- καλύτερη κατανόηση κοινωνικών σχέσεων
- δημιουργικότητα
- ανάπτυξη αυτοελέγχου
Με άλλα λόγια, το ίδιο “πρόβλημα” που ανησυχεί τους γονείς μπορεί ταυτόχρονα να δείχνει ότι ο εγκέφαλος του παιδιού ωριμάζει σωστά.
Φαντασία ή ψέμα; Η λεπτή γραμμή
Ένα παιδί μπορεί να πει ότι δεν έφαγε σοκολάτα ενώ έχει μουτζουρωμένο στόμα ή να κατηγορήσει έναν φανταστικό φίλο για κάτι που έκανε το ίδιο. Για τους ενήλικες, αυτό μοιάζει με συνειδητή εξαπάτηση. Για το παιδί όμως, η πραγματικότητα είναι πολύ πιο περίπλοκη. Στην ηλικία αυτή, τα παιδιά βρίσκονται ακόμη στη διαδικασία να καταλάβουν τι είναι αλήθεια, τι είναι φαντασία και πώς λειτουργεί η σκέψη των άλλων
Ένα παιδί που λέει ότι είναι πειρατής ή πριγκίπισσα δεν “λέει ψέματα” με την ενήλικη έννοια. Εξερευνά ρόλους, σενάρια και συναισθήματα μέσα από το παιχνίδι. Σε αυτή τη φάση, η φαντασία είναι βασικό εργαλείο μάθησης. Και συχνά, τα όρια μεταξύ παιχνιδιού και πραγματικότητας είναι ρευστά.
Γιατί λένε ψέματα τα μικρά παιδιά;
Τα περισσότερα παιδικά ψέματα έχουν δύο βασικά κίνητρα:
- Αποφυγή τιμωρίας (“Δεν έσπασα το βάζο!”)
- Απόκτηση επιθυμητού αποτελέσματος (“Η μαμά είπε ότι μπορώ να φάω γλυκό”)
Δεν πρόκειται για κακοβουλία. Πρόκειται για πειραματισμό με κοινωνικούς κανόνες και συνέπειες. Το παιδί μαθαίνει σταδιακά τι επιτρέπεται, τι όχι και πώς αντιδρούν οι άλλοι.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς
Αντί για έντονη ανησυχία, οι ειδικοί προτείνουν καθοδήγηση:
- ήρεμη διόρθωση χωρίς υπερβολική τιμωρία
- ενίσχυση της αλήθειας όταν τη λέει το παιδί
- ξεκάθαρα όρια αλλά με κατανόηση της ηλικίας του
Το πιο σημαντικό είναι να βοηθήσουμε το παιδί να καταλάβει τη διαφορά ανάμεσα στη φαντασία, το παιχνίδι και την πραγματική ευθύνη.
Πηγή:imommy.gr
