ΜΙΚΡΟΙ ΕΞΕΡΕΥΝΗΤΕΣ
Μια σκιά αλλάζει θέση χωρίς το δέντρο ή το παγκάκι που τη δημιουργεί να έχουν μετακινηθεί. Αυτή η απλή παρατήρηση μπορεί να γίνει παιχνίδι εξερεύνησης για παιδιά, με έναν φακό στο σπίτι ή με λίγη παραμονή στην αυλή.
Δεν χρειάζεται να προηγηθεί μάθημα αστρονομίας. Το πρώτο ερώτημα είναι τι πρέπει να βρεθεί ανάμεσα στο φως και σε μια επιφάνεια για να σχηματιστεί σκιά. Ενα χαρτόνι ή ένα παιχνίδι αρκεί για την πρώτη δοκιμή.
Ο φακός αλλάζει θέση
Ο ενήλικας φωτίζει ένα αντικείμενο μπροστά σε έναν τοίχο. Το παιδί παρατηρεί πού πέφτει η σκιά και προβλέπει τι θα συμβεί αν ο φακός κινηθεί δεξιά ή χαμηλότερα. Μετά συγκρίνει την πρόβλεψη με όσα βλέπει.
Μπορεί επίσης να αλλάξει η απόσταση του αντικειμένου από τον φακό και τον τοίχο. Για να γίνει κατανοητό ποια αλλαγή επηρεάζει το αποτέλεσμα, μετακινείται κάθε φορά ένα στοιχείο. Αν αλλάξουν όλα μαζί, είναι δυσκολότερο να βρεθεί τι προκάλεσε τη διαφορά.
Ο φακός δεν στρέφεται στα μάτια. Το παιχνίδι γίνεται σε χώρο όπου το παιδί κινείται με ασφάλεια και δεν απαιτεί πλήρες σκοτάδι αν αυτό το δυσκολεύει.
Η ίδια θέση σε διαφορετική ώρα
Εξω, τα παιδιά μπορούν να παρατηρήσουν τη σκιά ενός σταθερού αντικειμένου και να σχεδιάσουν το περίγραμμά της πάνω σε ένα χαρτόνι. Αν επιστρέψουν αργότερα με το χαρτόνι στην ίδια θέση, θα συγκρίνουν την κατεύθυνση και το μήκος της.
Η αλλαγή συνδέεται με τη φαινομενική μετακίνηση του Ηλιου στον ουρανό καθώς η Γη περιστρέφεται. Οταν ο Ηλιος βρίσκεται χαμηλότερα, οι σκιές συνήθως γίνονται μακρύτερες. Η σκιά δεν ταξιδεύει ως αντικείμενο πάνω στο έδαφος· αλλάζει η περιοχή που δεν φωτίζεται άμεσα.
Η παρατήρηση γίνεται στο έδαφος και στα αντικείμενα, χωρίς να κοιτάζουν τα παιδιά απευθείας τον Ηλιο. Αν περάσουν σύννεφα και χαθεί το καθαρό περίγραμμα, καταγράφεται και αυτή η αλλαγή αντί να θεωρηθεί αποτυχία του παιχνιδιού.
Ενα μικρό αρχείο παρατηρήσεων
Η ώρα, μια ζωγραφιά και λίγες λέξεις αρκούν για να μείνουν οι διαφορές στο χαρτί. Τα μικρότερα παιδιά μπορούν να δείξουν με το δάχτυλο τι άλλαξε, ενώ τα μεγαλύτερα να μετρήσουν το μήκος με την ίδια μεζούρα.
Αν η πρόβλεψη δεν επιβεβαιωθεί, το επόμενο βήμα είναι μια νέα δοκιμή. Η δραστηριότητα αφήνει στο παιδί χώρο να εξηγήσει αυτό που είδε με τα δικά του λόγια και να το συγκρίνει με την επόμενη παρατήρηση.
