Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΣΠΙΤΙΟΥ
Πώς λέει τη μπάλα ο παππούς; Τι εννοεί η γιαγιά όταν μιλά για έναν «πελεκάνο»; Οι κυπριακές λέξεις μπορούν να γίνουν ένα παιχνίδι παρατήρησης, ζωγραφικής και αφήγησης, με αφετηρία τη γλώσσα που ακούει το παιδί γύρω του.
Μια λέξη, δύο εικόνες
Η «μάππα» χρησιμοποιείται για την μπάλα. Σχεδιάστε μια μπάλα σε χαρτί και γράψτε δίπλα τις δύο λέξεις. Ζητήστε από το παιδί να πει πού ακούει την καθεμία, στο σπίτι, στο σχολείο ή στο γήπεδο.
Επειτα ζωγραφίστε έναν πελεκάνο και έναν μαραγκό. Στην κυπριακή διάλεκτο η λέξη «πελεκάνος» χρησιμοποιείται και για τον μαραγκό. Οταν ένας μεγαλύτερος πει «ήρτεν ο πελεκάνος», ζητήστε να εξηγήσει ποια δουλειά έκανε. Η πρόταση βοηθά να καταλάβουμε ποιο νόημα έχει η λέξη στη συγκεκριμένη ιστορία.
Κάρτες που αλλάζουν χέρια
Κόψτε έξι κάρτες και χωρίστε τες σε τρία ζευγάρια. Στο ένα μέρος βάλτε τη λέξη και στο άλλο μια ζωγραφιά ή μια μικρή εξήγηση. Μπορείτε να προσθέσετε το «μαραζώνω», που χρησιμοποιείται με τη σημασία «στενοχωριέμαι», και να φτιάξετε μια σύντομη ιστορία για ένα παιδί που έχασε κάτι αγαπημένο.
Το μικρότερο παιδί μπορεί να διαλέγει εικόνα, ενώ το μεγαλύτερο διαβάζει την πρόταση. Αλλάξτε ρόλους και αφήστε τον παππού ή τη γιαγιά να προσθέσει μια λέξη που θυμάται από το δικό του σπίτι.
Η ιστορία πίσω από τη φωνή
Ζητήστε μια ανάμνηση που να περιέχει τη λέξη. «Ποιο παιχνίδι παίζατε με τη μάππα;», «ποιος έφτιαχνε τα έπιπλα στο σπίτι;». Γράψτε την απάντηση με το όνομα του ανθρώπου που την είπε και με μία ζωγραφιά του παιδιού.
Αν θέλετε να κρατήσετε μια ηχογράφηση, ζητήστε πρώτα τη συγκατάθεσή του. Μπορεί να μείνει στην οικογένεια ως μικρό αρχείο φωνών και αναμνήσεων.
Χώρος για περισσότερους τρόπους ομιλίας
Η διάλεκτος και η κοινή ελληνική ακούγονται σε διαφορετικά περιβάλλοντα και μπορούν να συζητηθούν με σεβασμό. Ρωτήστε πώς θα έλεγαν την ίδια ιδέα σε μια σχολική παρουσίαση ή σε μια κουβέντα με συγγενείς. Αν κάποιος γνωρίζει διαφορετική τοπική μορφή, προσθέστε τη δίπλα στις άλλες.
Κρατήστε το παιχνίδι ευέλικτο και ζητήστε επιβεβαίωση όταν δεν γνωρίζετε μια σημασία. Οι προσωπικές οικογενειακές αναμνήσεις δίνουν περιεχόμενο στις κάρτες, χωρίς να χρειάζεται κάθε λέξη να συνοδεύεται από έναν δύσκολο γλωσσικό κανόνα.
