Θυμάται τι του υποσχεθήκατε πριν από μία εβδομάδα, αλλά ξεχνά τι του ζητήσατε πριν από δύο λεπτά. Πριν θεωρήσετε ότι το παιδί απλώς δεν σας ακούει, αξίζει να γνωρίσετε μια σημαντική λειτουργία του αναπτυσσόμενου εγκεφάλου του.
«Πήγαινε στο δωμάτιό σου, βάλε τις πιτζάμες σου, μάζεψε τα παιχνίδια και φέρε την τσάντα σου». Λίγα λεπτά αργότερα, βρίσκετε το παιδί στο δωμάτιό του να παίζει με ένα παιχνίδι που ανακάλυψε στο πάτωμα. Οι πιτζάμες παραμένουν στην ντουλάπα, τα υπόλοιπα παιχνίδια εκεί που ήταν και η τσάντα… ξεχάστηκε εντελώς. «Μα σου το είπα πριν από δύο λεπτά!» Και πράγματι, το είπατε. Μόνο που το να ακούσει ένα παιδί μια σειρά από οδηγίες και να μπορέσει να τις κρατήσει στο μυαλό του αρκετή ώρα ώστε να τις εκτελέσει δεν είναι τόσο απλή διαδικασία όσο φαίνεται.
Παιδί: Η μνήμη που χρειάζεται για το «κάνε αυτό και μετά εκείνο»
Η εργαζόμενη μνήμη είναι η ικανότητά μας να κρατάμε προσωρινά πληροφορίες στο μυαλό μας και να τις χρησιμοποιούμε ενώ κάνουμε κάτι.
Δεν είναι ακριβώς το ίδιο με τη μακροπρόθεσμη μνήμη. Γι’ αυτό ένα παιδί μπορεί να θυμάται με εκπληκτική ακρίβεια τι δώρο τού είχατε υποσχεθεί πριν από έναν μήνα και ταυτόχρονα να ξεχνά τη δεύτερη από τις τρεις οδηγίες που μόλις του δώσατε.
Η εργαζόμενη μνήμη αποτελεί μία από τις βασικές εκτελεστικές λειτουργίες του εγκεφάλου, μαζί με τον ανασταλτικό έλεγχο και τη γνωστική ευελιξία. Οι λειτουργίες αυτές μας επιτρέπουν να συγκεντρωνόμαστε, να οργανώνουμε τη συμπεριφορά μας, να αντιστεκόμαστε στους περισπασμούς και να προσαρμοζόμαστε όταν αλλάζουν οι απαιτήσεις μιας κατάστασης.
Και το σημαντικό είναι ότι εξακολουθούν να αναπτύσσονται κατά την παιδική ηλικία και την εφηβεία.
Γιατί μια απλή οδηγία μπορεί να γίνει… δύσκολη αποστολή για το παιδί
Σκεφτείτε ξανά την οδηγία: «Πήγαινε στο δωμάτιό σου, βάλε πιτζάμες, μάζεψε τα παιχνίδια και φέρε την τσάντα σου».
Για να την εκτελέσει, το παιδί πρέπει να συγκρατήσει αρκετές πληροφορίες ταυτόχρονα, να θυμάται τη σωστή σειρά, να ξεκινήσει την πρώτη ενέργεια χωρίς να χάσει τις επόμενες και να αγνοήσει ό,τι μπορεί να του αποσπάσει την προσοχή στην πορεία.
Και οι περισπασμοί δεν λείπουν ποτέ: ένα παιχνίδι στο πάτωμα, μια ειδοποίηση από το τάμπλετ, ο αδελφός του που φωνάζει από το διπλανό δωμάτιο ή απλώς μια άλλη σκέψη που του ήρθε ξαφνικά.
Έρευνες έχουν δείξει ότι η ικανότητα της εργαζόμενης μνήμης αυξάνεται σημαντικά κατά την παιδική ηλικία και σχετίζεται στενά με την ικανότητα των παιδιών να ακολουθούν οδηγίες πολλών βημάτων. Όσο αυξάνονται τα βήματα και οι πληροφορίες που πρέπει να συγκρατήσει το παιδί, τόσο μεγαλύτερες γίνονται και οι απαιτήσεις για την εργαζόμενη μνήμη του.
Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι «δεν προσέχει»
Εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο σημείο για έναν γονιό.
Όταν ένα παιδί δεν ολοκληρώνει αυτό που του ζητήσαμε, είναι εύκολο να ερμηνεύσουμε τη συμπεριφορά του ως αδιαφορία: «Δεν με ακούς», «Πάλι στον κόσμο σου είσαι», «Πόσες φορές πρέπει να το πω;».
Μερικές φορές, φυσικά, το παιδί μπορεί πράγματι να μην πρόσεχε εξαρχής. Άλλες φορές όμως άκουσε την οδηγία, αλλά δεν κατάφερε να διατηρήσει όλες τις πληροφορίες ενεργές στο μυαλό του μέχρι να τις εκτελέσει.
Κούραση, άγχος, έντονα συναισθήματα και ένα περιβάλλον γεμάτο περισπασμούς μπορούν να κάνουν τη διαδικασία ακόμη πιο δύσκολη.
Και κάπως έτσι, αυτό που από την πλευρά του ενήλικα μοιάζει με «σου μιλάω και με αγνοείς», από την πλευρά του παιδικού εγκεφάλου μπορεί να είναι περισσότερο ένα «έχασα κάπου στη διαδρομή αυτό που μου ζήτησες».
Πώς το βοηθάμε να θυμάται αυτό που του ζητάμε;
Το πρώτο και απλούστερο βήμα είναι να μειώσουμε τον αριθμό των οδηγιών που δίνουμε ταυτόχρονα.
Αντί για τέσσερα πράγματα μαζί, μπορούμε να ξεκινήσουμε με ένα ή δύο. Βοηθά επίσης να έχουμε την προσοχή του παιδιού πριν αρχίσουμε να μιλάμε. Αν παίζει ή παρακολουθεί κάτι, το να φωνάξουμε τέσσερις οδηγίες από το διπλανό δωμάτιο αυξάνει τις πιθανότητες να χαθούν πριν καν ξεκινήσει.
Για τα μεγαλύτερα παιδιά, μια μικρή λίστα, ένα πρόγραμμα ή άλλες οπτικές υπενθυμίσεις μπορούν να λειτουργήσουν σαν «εξωτερική μνήμη», μειώνοντας τις πληροφορίες που πρέπει να κρατούν συνεχώς στο μυαλό τους.
Μπορούμε ακόμη να ζητήσουμε από το παιδί να μας πει με δικά του λόγια τι πρόκειται να κάνει, όχι σαν τεστ για να δούμε αν μας άκουσε, αλλά ως έναν τρόπο να οργανώσει την πληροφορία.
Και ίσως αξίζει να θυμόμαστε κάτι την επόμενη φορά που θα το βρούμε να κάνει οτιδήποτε άλλο εκτός από αυτό που του ζητήσαμε: το «ξέχασα» δεν είναι πάντα δικαιολογία. Μερικές φορές είναι απλώς ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί ένας εγκέφαλος που ακόμη αναπτύσσεται.
Πηγή:imommy.gr
