Η φράση «μην κλαις» λειτουργεί συχνά αρνητικά, επειδή ακυρώνει το συναίσθημα και μετατρέπει τη λύπη ή το άγχος σε ενοχή.
Πόσες φορές έχουμε ακούσει ή έχουμε πει τη φράση «Μην κλαις, δεν είναι τίποτα» ή «Είσαι μεγάλο παιδί»; Τις περισσότερες φορές, οι γονείς λένε αυτές τις κουβέντες με την καλύτερη πρόθεση: θέλουν να παρηγορήσουν το παιδί, να το κάνουν να νιώσει καλύτερα γρήγορα ή να το βοηθήσουν να γίνει πιο «δυνατό».
Ωστόσο, η ψυχολογία δείχνει ότι πίσω από αυτές τις φαινομενικά αθώες φράσεις κρύβεται ένα εντελώς διαφορετικό μήνυμα. Όταν ζητάμε από ένα παιδί να σταματήσει να κλαίει, δεν εξαφανίζουμε τη στενοχώρια του, απλώς του μαθαίνουμε να την κρύβει.
Τα «κρυφά» μαθήματα πίσω από το «μην κλαις»
Όταν ένα παιδί ακούει επανειλημμένα ότι δεν πρέπει να κλαίει, το μυαλό του μεταφράζει αυτή την εντολή σε μερικά επιζήμια μαθήματα:
- «Αυτό που νιώθεις είναι λάθος»: Το παιδί αρχίζει να αμφιβάλλει για τα ίδια του τα συναισθήματα. Σκέφτεται: «Αφού πονάω/φοβάμαι, αλλά η μαμά λέει ότι δεν είναι τίποτα, μάλλον κάτι δεν πάει καλά με μένα».
- «Τα αρνητικά συναισθήματα είναι επικίνδυνα»: Μαθαίνει ότι ο θυμός, η λύπη, ο φόβος και η απογοήτευση πρέπει να αποφεύγονται ή να καταπνίγονται, αντί να βιώνονται και να ξεπερνιούνται.
- «Για να με αγαπάνε, πρέπει να είμαι πάντα χαρούμενος»: Το παιδί συνδέει την αποδοχή των γονιών του με τη «θετική» του διάθεση. Αρχίζει να φοράει μια «μάσκα» για να ευχαριστήσει τους γύρω του.
- Συναισθηματική αποσύνδεση: Αντί να μάθει να ρυθμίζει το συναίσθημά του, μαθαίνει να το θάβει. Αυτό το «θάψιμο» όμως συχνά οδηγεί αργότερα σε εκρήξεις θυμού, άγχος ή ακόμα και σε σωματικά συμπτώματα (στομαχόπονους, πονοκεφάλους).
Το κλάμα είναι εργαλείο, όχι αδυναμία
Το κλάμα δεν είναι ένδειξη αδυναμίας ή κακής συμπεριφοράς. Είναι ένας βιολογικός μηχανισμός ανακούφισης. Όταν κλαίμε, το σώμα μας απελευθερώνει ορμόνες που μειώνουν το στρες και λειτουργούν ως φυσικό παυσίπονο.
Για ένα παιδί, του οποίου ο εγκέφαλος είναι ακόμα υπό διαμόρφωση, το κλάμα είναι ο πρωταρχικός τρόπος να εκφράσει ένα συναίσθημα που είναι πολύ μεγάλο για να το χωρέσει σε λέξεις.
Πώς θα παρηγορήσουμε το παιδί
Η συναισθηματική ανθεκτικότητα δεν χτίζεται με την καταπίεση, αλλά με την αποδοχή. Την επόμενη φορά που το παιδί σας θα ξεσπάσει σε κλάματα, δοκιμάστε να γίνετε το «λιμάνι» του χρησιμοποιώντας φράσεις που επικυρώνουν το συναίσθημά του:
- «Είμαι εδώ μαζί σου»: Δείχνει ότι το παιδί δεν είναι μόνο του στη δυσκολία.
- «Βλέπω ότι είσαι πολύ στενοχωρημένος/θυμωμένος αυτή τη στιγμή»: Βοηθάει το παιδί να ονομάσει αυτό που νιώθει (συναισθηματική νοημοσύνη).
- «Είναι εντάξει να κλαις. Βγάλ’ το από μέσα σου»: Δίνει την άδεια στο σώμα και την ψυχή του να αποφορτιστούν.
- «Όταν είσαι έτοιμος, θα το συζητήσουμε»: Δίνει χρόνο στο παιδί να ηρεμήσει, χωρίς την πίεση να «διορθώσει» τη διάθεσή του αμέσως.
