Διάβασμα, παζλ, ζωγραφική, ακόμα και μια βόλτα στη φύση: Οι δραστηριότητες που κάνουμε μαζί με το παιδί μπορεί να παίζουν σημαντικό ρόλο στη μνήμη του, σύμφωνα με νέα μεγάλη μελέτη.
«Θυμήσου να πάρεις την τσάντα σου, να βάλεις μέσα το τετράδιο και μετά να φορέσεις τα παπούτσια σου». Για να ακολουθήσει το παιδί μια τέτοια απλή οδηγία χρειάζεται να συγκρατήσει για λίγο τις πληροφορίες στο μυαλό του και να τις χρησιμοποιήσει. Αυτή ακριβώς είναι μία από τις λειτουργίες που εκτελεί η εργαζόμενη μνήμη – της ικανότητας που μας επιτρέπει να κρατάμε προσωρινά πληροφορίες στο μυαλό μας και να τις επεξεργαζόμαστε ενώ εκτελούμε μια εργασία. Είναι σημαντική για πολλές καθημερινές δεξιότητες του παιδιού, από το να ακολουθεί οδηγίες μέχρι να λύνει ένα πρόβλημα μαθηματικών ή να κατανοεί ένα κείμενο. Και σύμφωνα με νέα μεγάλη μελέτη, ορισμένες πολύ απλές δραστηριότητες που κάνουν οι γονείς μαζί με τα παιδιά τους συνδέονται με την ανάπτυξή της.
Τι έδειξε η μελέτη σε περισσότερα από 15.000 παιδιά
Οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία για 15.437 παιδιά στις ΗΠΑ, τα οποία παρακολουθήθηκαν από το νηπιαγωγείο έως την Ε΄ Δημοτικού. Η εργαζόμενη μνήμη των παιδιών αξιολογήθηκε αρκετές φορές κατά τη διάρκεια αυτών των ετών. Παράλληλα, οι γονείς είχαν δώσει πληροφορίες για το οικογενειακό περιβάλλον και για δραστηριότητες που έκαναν με τα παιδιά τους. Μεταξύ άλλων, οι ερευνητές εξέτασαν τη λεγόμενη γνωστική διέγερση: πόσο συχνά, δηλαδή, οι γονείς διάβαζαν μαζί με το παιδί, έκαναν παζλ, τραγουδούσαν, ασχολούνταν με χειροτεχνίες ή πραγματοποιούσαν δραστηριότητες στη φύση.
Τα παιδιά που είχαν περισσότερες τέτοιες εμπειρίες στο σπίτι έτειναν να ξεκινούν το νηπιαγωγείο με καλύτερες επιδόσεις στην εργαζόμενη μνήμη.
Ωστόσο, τα ενδιαφέροντα ευρήματα δεν σταματούν εκεί.
Τα οφέλη φαίνεται να συνεχίζονται όσο το παιδί μεγαλώνει
Η εργαζόμενη μνήμη αυξανόταν σταθερά στα περισσότερα παιδιά κατά τη διάρκεια του δημοτικού, με ταχύτερη ανάπτυξη στις μικρότερες ηλικίες και σταδιακή επιβράδυνση όσο πλησίαζαν στην Ε΄ Δημοτικού.
Οι δραστηριότητες γνωστικής διέγερσης συνδέθηκαν με μια παρατεταμένη πορεία ανάπτυξης της εργαζόμενης μνήμης. Με απλά λόγια, στα παιδιά που είχαν περισσότερα τέτοια ερεθίσματα, η ανάπτυξή της φάνηκε να επιβραδύνεται αργότερα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε και η σχέση με το κοινωνικοοικονομικό περιβάλλον. Τα παιδιά από οικογένειες με υψηλότερο κοινωνικοοικονομικό επίπεδο ξεκινούσαν κατά μέσο όρο το σχολείο με υψηλότερες επιδόσεις στην εργαζόμενη μνήμη. Ωστόσο, η συχνότερη γνωστική διέγερση στο σπίτι φάνηκε να λειτουργεί προστατευτικά για παιδιά από οικογένειες με λιγότερους πόρους.
Τα ευρήματα δεν σημαίνουν ότι ένα παζλ ή ένα βιβλίο από μόνο του θα «εκτοξεύσει» τη μνήμη ενός παιδιού. Η μελέτη είναι παρατηρητική και επομένως δεν μπορεί να αποδείξει ότι οι συγκεκριμένες δραστηριότητες προκαλούν άμεσα καλύτερη ανάπτυξη της εργαζόμενης μνήμης.
Δείχνει, όμως, ότι ένα περιβάλλον που δίνει στο παιδί ευκαιρίες να σκέφτεται, να ανακαλύπτει και να αλληλεπιδρά μπορεί να έχει σημασία.
Δυνατή μνήμη: Δεν χρειάζονται περίπλοκες εκπαιδευτικές δραστηριότητες
Το καλό νέο είναι ότι η γνωστική διέγερση δεν χρειάζεται να μοιάζει με μάθημα. Μπορεί να είναι ένα βιβλίο που διαβάζετε μαζί πριν τον ύπνο, ένα παζλ, μια κατασκευή, ένα τραγούδι που προσπαθεί να θυμηθεί, μια βόλτα κατά την οποία παρατηρείτε δέντρα, ζώα και όσα συμβαίνουν γύρω σας.
Ακόμη και οι καθημερινές συζητήσεις μπορούν να γίνουν ευκαιρίες για σκέψη: «Τι πιστεύεις ότι θα συμβεί μετά στην ιστορία;», «Πώς μπορούμε να το φτιάξουμε αυτό;», «Θυμάσαι τι είδαμε χθες;».
Δεν χρειάζεται, λοιπόν, να γεμίσουμε το πρόγραμμα του παιδιού με περισσότερες υποχρεώσεις. Αυτό που φαίνεται να έχει αξία είναι να του δίνουμε συχνά ευκαιρίες να χρησιμοποιεί ενεργά το μυαλό του – και, ακόμη καλύτερα, να το κάνουμε μαζί.
