Είναι γεγονός πως η εικόνα μιας «κουρασμένης μαμάς» δεν αποτελεί πλέον στερεότυπο ή υπερβολή των social media. Είναι, στην πραγματικότητα, μια παγκόσμια κοινωνική και ψυχολογική συνθήκη που καταγράφεται πλέον και επιστημονικά. Η μητρική εξουθένωση – γνωστή διεθνώς ως parental burnout – αυξάνεται με ανησυχητικούς ρυθμούς, επηρεάζοντας γυναίκες κάθε ηλικίας, κοινωνικής τάξης αλλά και χώρας.
Εξουθένωση, άγχος και πίεση στο επίκεντρο
Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα που δημοσιεύθηκε στο Journal of Pediatric Health Care, το 65% των εργαζόμενων γονέων δήλωσαν ότι βιώνουν burnout, με τις μητέρες να εμφανίζουν υψηλότερα επίπεδα ψυχικής και συναισθηματικής κόπωσης. Οι ερευνητές συνδέουν την εξουθένωση με το άγχος, την έλλειψη υποστήριξης και την αδιάκοπη πίεση της καθημερινότητας.
Παράλληλα, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επισημαίνει ότι οι γυναίκες συνεχίζουν να σηκώνουν το μεγαλύτερο βάρος της απλήρωτης φροντίδας – εργασίας μέσα στο σπίτι. Σύμφωνα με στοιχεία του WHO, οι γυναίκες εκτελούν περίπου το 76% της μη αμειβόμενης φροντίδας παγκοσμίως – από τη φροντίδα παιδιών μέχρι τις οικιακές εργασίες και τη συναισθηματική υποστήριξη της οικογένειας.
Καριέρα vS οικογένεια
Η πραγματικότητα αυτή επιβεβαιώνεται και από τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), ο οποίος καταγράφει ότι οι μητέρες εξακολουθούν να επηρεάζονται δυσανάλογα από την έλλειψη δομών φύλαξης παιδιών, τις περιορισμένες άδειες φροντίδας και την πίεση να συνδυάζουν καριέρα και οικογένεια χωρίς ουσιαστική κοινωνική στήριξη.
Ειδικοί τονίζουν ότι η μητρική εξουθένωση δεν αφορά μόνο τη σωματική κούραση. Περιλαμβάνει συναισθηματική «αποστράγγιση», αίσθημα ανεπάρκειας, ενοχές και απομόνωση. Αναμφισβήτητα, οι σύγχρονες μητέρες καλούνται να είναι ταυτόχρονα παραγωγικές εργαζόμενες, παρούσες μητέρες, σύντροφοι, νοικοκυρές και συχνά ο «αόρατος συντονιστής» όλης της οικογένειας.
Οι επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19
Η πανδημία επιδείνωσε ακόμη περισσότερο το φαινόμενο. Μελέτες έδειξαν ότι η τηλεργασία δεν λειτούργησε πάντα υποστηρικτικά για τις μητέρες, ειδικά όταν συνδυάστηκε με αυξημένες ανάγκες φροντίδας παιδιών και περιορισμένη βοήθεια στο σπίτι.
Κύπρος, Ελλάδα και γενικά Οργανισμοί Υγείας και Διεθνείς Φορείς ζητούν πλέον πιο «οικογενειοκεντρικές» πολιτικές: καλύτερες άδειες γονεϊκότητας, προσβάσιμη παιδική φροντίδα, ευέλικτη εργασία και ουσιαστική αναγνώριση της φροντίδας ως κοινωνικής εργασίας. Η UNICEF υπογραμμίζει ότι οι πολιτικές στήριξης των γονέων δεν είναι μόνο κοινωνικά δίκαιες αλλά και οικονομικά ωφέλιμες για τις ίδιες τις επιχειρήσεις και τις οικονομίες.
Για πολλές γυναίκες, η φράση «κουρασμένη μαμά» δεν είναι μια φάση, όπως πολλοί γύρω της υποστηρίζουν. Είναι η καθημερινότητα μιας γενιάς που προσπαθεί να τα προλάβει όλα (ξανά και ξανά) – συχνά χωρίς επαρκή βοήθεια, χρόνο ή και… χώρο για τον ίδιο της τον εαυτό.
Γράφει η Χριστίνα Γεωργίου
