Μήπως έχετε αναγούλες, εμετούς, δυσκοιλιότητα;

 

Μια εγκυμοσύνη πρέπει να προσφέρει χαρά για την νέα ζωή που πρόκειται να έρθει στον κόσμο.  Πολλές φορές όμως κατά την διάρκεια μιας εγκυμοσύνης μπορούν να παρουσιαστούν μερικές δυσάρεστες καταστάσεις όπως: αναγούλες, εμετοί, δυσκοιλιότητα, ψηλή πίεση, λεύκωμα.

Αναγούλες και εμετοί:

Με συνεχόμενους εμετούς μπορεί να προκληθεί:

  • μειωμένη αποθήκευση ενέργειας (energy deficit)
  • μειωμένη αποθήκευση πρωτεΐνης
  • αποβολή ιχνοστοιχείων, βιταμινών, ηλεκτρολυτών

Pernicious Vomiting:

  1. Αποφεύγετε τα υγρά 1-2 ώρες πριν το φαγητό.
  2. Ακολουθείτε στεγνή δίαιτα (dry and soft diet) (φαγητά στην σχάρα χωρίς μπαχαρικά ή τροφές που προκαλούν φούσκωμα (κραμπί, κουνουπίδι).
  3. Παίρνετε μικρά και συχνά γεύματα (δημητριακά μαγειρεμένα πηκτά, παξιμάδια, κράκερ, πατάτες οφτές).
  4. Επιτρέψετε να υπάρχει περίοδος δύο ωρών μεταξύ των γευμάτων (αρχικά).  Μετά, με τον περιορισμό των εμετών, δοκιμάστε να πιείτε τα υγρά μία ώρα πριν τα γεύματα και μετά τα γεύματα.
  5. Ακολουθείτε δίαιτα χαμηλή σε λίπος (όχι μαγιονέζα, κρέμες, βούτυρο, σάλτσες, gravy).  Προσθέστε το λίπος στην δίαιτα σας, καθώς επίσης και τα υγρά, σύμφωνα με την ανεκτικότητα σας στα φαγητά αυτά.
  6. Εκμεταλλευτείτε τις περιόδους που δεν έχετε αναγούλες για μεγαλύτερη κατανάλωση τροφών.
  7. Επιπρόσθετη χορήγηση (με την έγκριση του γιατρού σας) της βιταμίνης Β6 (pyridoxine hydrochloride) (έρευνες έδειξαν ότι η χορήγηση της βιταμίνης αυτής μπορεί να μειώσει τα επεισόδια των αναγούλων / εμετών).

Πηγές βιταμίνης Β6: οργανικά κρέατα(συκώτι), ψάρι, πιτυρούχα προϊόντα, όσπρια, ξηροί καρποί, μπανάνα, κραμπί, κολοκάσι. Μην παίρνετε την βιταμίνη Β6 για μεγάλα χρονικά διαστήματα.

  1. Τα λιπαρά, τα υγρά και τα «βαρετά» φαγητά (τηγανιτά, σάλτσες, gravy) πρέπει να προσθέτονται στην διατροφή της εγκύου σιγά-σιγά
  2. Αν έχετε πρωινές αναγούλες δοκιμάστε να φάτε μερικά στεγνά και κάπως αλμυρά κράκερ πριν κατεβείτε από το κρεβάτι σας για να συγκρατήσει τα υγρά.

Αίσθημα πυρώσεως – καύσου του στομάχου (heartburn):

Προς το τέλος μιας εγκυμοσύνης πολλές γυναίκες παραπονιούνται για το αίσθημα του καύσου του στομάχου.  Στις περισσότερες περιπτώσεις αυτό οφείλεται στην πίεση που προκαλείται από την μεγέθυνση της μήτρας στο στομάχι και αυτό προκαλεί την αναρροή (ροή μπρος τα πίσω) του περιεχόμενου του στομαχιού.  Αυτό μπορεί να αντιμετωπιστεί με το να μειωθεί η ποσότητα τροφής που καταναλώνεται σε κάθε γεύμα – δηλαδή, να υπάρχουν μικρά και συχνά γεύματα.  Επίσης, καλό είναι να περιοριστεί η χρήση καρυκευμάτων ή μπαχαρικών και τα υγρά με τα γεύματα.

Δυσκοιλιότητα

Σε πολλές εγκύους παρατηρείται δυσκοιλιότητα, ιδιαίτερα στο τελευταίο μέρος της εγκυμοσύνης τους.  Πιθανές αιτίες για αυτό το πρόβλημα είναι η μειωμένη κινητικότητα του εντέρου, μειωμένη κίνηση/ ενεργητικότητα, και η πίεση που προκαλείτε στην μεγεθυσμένη μήτρα από το έντερο.  Αυτό το πρόβλημα μπορεί να αντιμετωπιστεί ή να μειωθεί με την αυξημένη κατανάλωση υγρών και ιδίως νερό και επίσης με την χρήση τροφών που να είναι ψηλές σε φυτικές ίνες.  Πιο κάτω είναι μια λίστα αυτών των τροφών. 

Χρονιαία Υπέρταση:

Σύμφωνα με έρευνες, το 30% των γυναικών που πάσχουν από υπέρταση (ψηλή αρτηριακή πίεση) κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης τους παραμένουν με το ίδιο πρόβλημα ακόμα και μετά το τέλος της εγκυμοσύνης.  Αυτή η χρονιαία υπέρταση πολλές φορές μπορεί να συγχυστεί με τοξιναιμία (λεύκωμα) της εγκυμοσύνης.  Οι παθήσεις πρέπει να διαχωριστούν αφού η αναγκαία θεραπεία για την κάθε μία είναι διαφορετική.  Αν υπάρχει χρονική νεφρική πάθηση, τότε παρουσιάζεται μια τάση για χάσιμο πρωτεϊνών από τα ούρα που όμως η παροχή επιπρόσθετης πρωτεΐνης μπορεί να μην είναι αναγκαία αφού η χαμένη ποσότητα αντιπροσωπεύει μόνο το 5-7% από αυτή που καταναλώνεται.  

Οι διατροφικές εισηγήσεις σε γενικές γραμμές είναι:

  • Ισορροπημένη δίαιτα, με ποικιλία τροφών από όλες τις ομάδες τροφών (γάλα, κρέας/ ισοδύναμα, ψωμί/ δημητριακά, φρούτα, λαχανικά, λάδι/ ισοδύναμα).
  •  Μειωμένη κατανάλωση αλατιού (όχι περισσότερο από ½ κ/κι την ημέρα), καθώς και αλλαντικών, αλατισμένων ελιών, αυγών και γενικά αλμυρών φαγητών.
  • Αν ο γιατρός σας σας όρισε να χρησιμοποιείτε διουρητικά τότε πρέπει να έχετε υπόψη σας ότι το κάλλιο και το νάτριο χάνεται από τα ούρα που πρέπει να αναπληρώνεται, κυρίως το κάλλιο.  Κύριες πηγές του καλίου είναι τα φρούτα και τα λαχανικά όπως η μπανάνα, τα χρυσόμηλα, τα δαμάσκηνα, το πεπόνι, το πορτοκάλι, τα φοινίκια, τα σύκα, οι σταφίδες, η πατάτα, το μπόκκολο, τα φασόλια, το κολοκυθάκι, το αβοκάντο, καθώς επίσης και το γάλα και οι ξηροί καρποί.

Τοξιναιμία στην εγκυμοσύνη

Η τοξιναιμία αναφέρεται και έως η «υπέρταση της κυήσεως».  Αυτό το πρόβλημα που είναι ένα σύνολο συμπτωμάτων – σύνδρομο χαρακτηρίζεται από υπέρταση (ψηλή πίεση), οίδημα (κατακράτηση των υγρών κυρίως στα κάτω άκρα), και αποβολή πρωτεΐνης στα ούρα.  Αυτό το πρόβλημα παρατηρείται κυρίως στο τελευταίο μέρος της εγκυμοσύνης και μπορεί να παρουσιαστεί σε νεαρές γυναίκες, ή σε αυτές που εγκυμονούν για πρώτη φορά ή σε άτομα που είχαν ψηλή πίεση και πριν την εγκυμοσύνη και μπορεί να συνδεθεί και με προβλήματα νεφρών. Η κατάσταση αυτή μπορεί να παρουσιαστεί σε δύο φάσεις (preeclampsia & eclampsia). 

Η υπέρταση της κυήσεως είναι επίσης γνωστή έως «η πάθηση των θεωριών» λόγω του ότι η ακριβής του αιτιολογία δεν είναι σίγουρη.  Εκτός από τους παθολογικούς λόγους που οδηγούν σε αυτό το πρόβλημα, μερικοί άλλοι λόγοι μπορεί να έχουν σχέση με την διατροφή της εγκύου.  Από έρευνες που έγιναν, οι έγκυες με τοξιναιμία παρατηρήθηκε ότι ακολουθούσαν δίαιτες ανεπαρκείς για τις ανάγκες τους σε πρωτεΐνες (όσπρια, ψάρι, κρέας, κοτόπουλο, γάλα, αυγό – όχι περισσότερα από 3 την βδομάδα), σε θερμίδες, και σε ασβέστιο (γάλα, γιαούρτι, τυρί, ορισμένα ψάρια, σκούρα πράσινα χόρτα).  Ικανοποιητική ποσότητα ασβεστίου: 1200mg ασβεστίου σύμφωνα με τις Συνιστώμενες Ημερήσιες Δοσολογίες (RDA, DRV) για τις εγκύους (που αντιπροσωπεύει 4 φλυντζάνια γάλα την ημέρα) έχει άμεση επίδραση στο να αποτρέπει την ψηλή αρτηριακή πίεση.  Επίσης, σε μερικές περιπτώσεις η υπερβολική κατανάλωση αλατιού ή προϊόντα με υπερβολική ποσότητα νατρίου (κονσερβοποιημένα προϊόντα, αλλαντικά, ελιές, προϊόντα με καφεΐνη, αυγά) μπορούν να προκαλέσουν αρτηριακή πίεση.

Για την αποτροπή της τοξιναιμίας πρέπει να καταναλώνονται ικανοποιητικές ποσότητες πρωτεΐνης, περιλαμβανομένου του γάλακτος.  Παρόλο που οι ποσοτικές ανάγκες για νάτριο για τις εγκύους αυξάνονται αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να κάνουν κατάχρηση του αλατιού και των αλατισμένων φαγητών.  Το επιπλέον νάτριο συμπληρώνεται διαμέσου των επιπρόσθετων τροφών που υπάρχουν στη διατροφή της εγκύου.  Η αύξηση αυτή των τροφών θα βοηθήσει την έγκυο να πάρει όλες τις θρεπτικές ουσίες που χρειάζεται.  Ακόμα, η ολοκληρωτική αποφυγή του αλατιού από την διατροφή της εγκύου (δηλαδή λιγότερο από 0,5-1.5 κ/κι αλατιού την ημέρα) δεν συμβουλεύεται (εκτός και αν το ορίσει ο ιατρός σας λόγω ορισμένων παθολογικών καταστάσεων) ακόμα και σε περιπτώσεις τοξιναιμίας. 

Ποιες τροφές απαγορεύονται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης;

  • Ωμά ή ημιμαγειρεμένα κρέατα
  • Απαγορεύονται τα ωμά ή ημιμαγειρεμένα κρέατα και πουλερικά. Αυτό σημαίνει ότι το κρέας που θα τρως δεν θα έχει υπόλειμμα αίματος (κόκκινο χρώμα όταν το κόβεις). Έτσι αποφεύγεις να μολυνθείς από μικρόβια όπως το κολοβακτηρίδιο, η σαλμονέλλα και το τοξόπλασμα.
  • Κιμάς άγνωστης προέλευσης
  • Απαγορεύεται ο κιμάς άγνωστης προέλευσης (πχ από εστιατόρια). Το κρέας σε μορφή κιμά που θα τρως θα είναι φρέσκο, φρεσκοκομμένο και καλά μαγειρεμένο από εσένα. Κίνδυνος μόλυνσης από κολοβακτηρίδιο, σαλμονέλλα και τοξόπλασμα
  • Ωμά αβγά
  • Απαγορεύονται τα ωμά αβγά. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να αποφεύγεις και τις άγνωστης προέλευσης κρέμες ή μαγιονέζες που μπορεί να περιέχουν ωμό αβγό. Κίνδυνος σαλμονέλλας.
  • Τόνος, ξιφίας
  • Απαγορεύονται τα κονσερβοποιημένα ψάρια όπως ο τόνος και τα ψάρια εισαγωγής όπως ο ξιφίας ή άλλα μεγάλα ψάρια που δεν υπάρχουν στις ελληνικές θάλασσες. Κίνδυνος πρόσληψης υδραργύρου.
  • Συκώτι
  • Απαγορεύεται το συκώτι και την πάστα συκωτιού (πατέ) το οποίο είναι πλούσιο σε βιταμίνη A. Η υπερβιταμίνωση Α προκαλεί τερατογένεση στο έμβρυο.
  • Εντόσθια
  • Απαγορεύονται τα εντόσθια γενικώς (έντερο, συκώτι, στομάχι, σπλήνας, νεφρά κλπ), διότι δεν έχουν να σου προσφέρουν τίποτα. Τα φαγητά που περιέχουν εντόσθια (κοκορέτσι, μαγειρίτσα κλπ) μπορεί να περιέχουν μεγάλες ποσότητες από συκώτι (υπερβιταμίνωση Α), κολοβακτηρίδια κλπ και γενικώς δεν ενδείκνυνται για κατανάλωση. Ο σπλήνας παλιά συστηνόταν στις εγκύους επειδή περιέχει μεγάλη ποσότητα σιδήρου. Ωστόσο αντίστοιχη ποσότητα και μεγαλύτερη μπορεί να πάρει η έγκυος με έναν συνδυασμό κόκκινου κρέατος στη διατροφή και ενός συμπληρώματος σιδήρου.
  • Άπλυτα λαχανικά
  • Θα αποφεύγεις να τρως άπλυτα λαχανικά. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό όταν τρως σε εστιατόρια. Δεν θα πρέπει να έχεις εύκολα εμπιστοσύνη αφού το καλύτερο εστιατόριο μπορεί από λάθος να σερβίρει μια άπλυτη σαλάτα πχ μαρουλιού. Κίνδυνος τοξοπλάσμωσης.
  • Sushi, ωμά ψάρια
  • Απαγορεύεται το sushi και τα ωμά ψάρια γενικώς. Κίνδυνος λιστερίωσης.
  • Άγνωστης προέλευσης γάλα
  • Απαγορεύονται τα άγνωστης προέλευσης γαλακτοκομικά καθώς και το μη παστεριωμένο γάλα (πχ από ντόπιο παραγωγό). Απαγορεύονται επίσης τα τυριά Roquefort, camembert και brie.

 

By: Της Δρ Ελένης Π. Ανδρέου, RDN, LD/ Κλινική Διαιτολόγος